Rosatom, Sovinoye altın yatağındaki ilk kara konuşlu küçük modüler reaktör tesisi için yatırım gerekçelendirme (Obosnovanie Investitsiy) aşamasını tamamladı. Bu idari onay, teknik-ekonomik incelemeyi sonlandırıyor ve Uzak Doğu bölgesindeki üretim ile yapısal kurulum için gerekli mevzuat yolunu açıyor.
Haberlere göre saha içi yerel incelemeler devam ediyor ve nükleer yakıt zorunlu operasyonel dayanıklılık testi aşamasını bitirdi. İnşaat 2027‘de başlayacak, reaktör 2030‘da devreye girecek ve 2032 yılına kadar tam ticari faaliyete geçecek.
Rosatom CEO‘su Alexey Likhachev, “Shelf-M, 60 yıl boyunca 10 MW elektrik gücü ve 35 MW termal güç üretme kapasitesine sahip olacak.” dedi ve ekledi: “Şu anda Küçük Nükleer Santral (SNPP) inşaat takvimi hazırlandı, kurulum sahası için mühendislik incelemeleri başladı ve nükleer yakıt dayanıklılık testi aşaması tamamlandı.”
Entegre Bir Basınçlı Su Sistemi
Tesisin teknik konfigürasyonu, entegre bir basınçlı su sistemi olarak işlev gören Shelf-M mikro reaktörü etrafında şekilleniyor. Reaktör kalbini, kontrol mekanizmalarını ve buhar üretimi aksamlarını içeren tüm birincil döngü, tek bir silindirik çelik kapsül içinde yer alıyor.
Rosatom, “Shelf-M; 11 metre uzunluğunda, 8 metre çapında ve reaktör sistemi de dahil tam montajlı halde 370 ton ağırlığında” bilgisini verdi.
Bu özel boyutlandırma, modülün sahada inşa edilmek yerine merkezi bir fabrikada eksiksiz üretilmesine imkan tanıyor. Yapısal gövde, Arktik koşullarında mavna veya ağır paletli araçlarla taşıma sırasında oluşacak gerilimlere dayanacak şekilde tasarlandı. Bu da reaktörün 60 yıllık kullanım ömrü boyunca farklı sanayi sahalarına taşınabilmesini sağlıyor.
Shelf-M‘in iç fiziği, nükleer buz kıranlarda kullanılan çalışma parametrelerinden türetilen kanal tipi bir reaktör kalbi mimarisine dayanıyor. Reaktör kalbi, geleneksel peletli yakıt çubukları yerine dağıtık bir matris konfigürasyonu kullanıyor.
Rosatom, “SHELF-M; silümin (alüminyum-silisyum alaşımı) matris içinde dağıtılmış uranyum dioksit ile yakıtlandırılacak, su soğutmalı ve su yavaşlatıcılı bir reaktör.” açıklamasını yaptı.
Isı İletim Hızını Artırmak
Yakıt çubukları, standart silindirik form yerine artı şeklinde bir geometrik kesit kullanıyor. Bu kesit, termal transfer için mevcut yüzey alanını genişleterek reaktör kalbinden soğutucu sıvıya ısı iletim hızını artırıyor.
Kurum, “Pilot reaktörün yakıt çubukları, daha önce test edilmiş ve kendini kanıtlamış bileşenlerden üretiliyor.” dedi ve açıklamada “Örneğin kaplama malzemesi zaman içinde rüştünü ispatlamış krom-nikel alaşımı 42KhNM iken, artı şeklindeki yakıt çubuğunun geometrisi SM-3 ve PIK araştırma reaktörlerinde kullanılanlara benzerlik gösteriyor.” ifadelerine yer verdi.
Bu pasif konveksiyon devresi, reaktörün yedek dizel jeneratörlerden veya dış şebekeden güç çekmeden, anma termal gücünün yüzde 30’una kadar olan seviyede güvenli ısı dağıtımını sürdürmesine izin veriyor.
Acil soğutma devreleri ve artık ısı giderme sistemleri yalnızca yerçekimi ve termal ilkelere dayanıyor. Bu sistemler, santralde elektriğin tamamen kesilmesi durumunda bile çekirdeğin kararlı bir termal dengeye ulaşmasını sağlıyor.
Kaynak: https://interestingengineering.com/energy/russia-370-ton-nuclear-battery-reactor
