Çin ve ABD yaptığı açıklamada, Başkan Xi Jinping ile Başkan Trump arasında Washington’da gerçekleşen üç günlük zirvenin ardından Çin ve ABD’nin YZ kaynaklı olayları ele almak için bir kanal kurma ve askeri kriz iletişimleri üzerindeki çalışmaları hızlandırma konusunda anlaştığını duyurdu.
Taraflar ayrıca belirli ikili meselelere odaklanan bir Ticaret Kurulu aracılığıyla iş birliğini sürdürme konusunda anlaştı. Beyaz Saray, kurulun bu hafta faaliyete geçtiğini açıkladı.
Zirveden büyük bir atılım çıkmadı ancak analistler, anlaşmazlıkların tırmanmasını önleyebilecek çalışma grupları kurulduğu için daha fazla işbirliğine yönelik bu adımların önemli olduğunu belirtti.
Devlet destekli Xinhua Haber Ajansı’na göre Xi cumartesi günü Beijing’e döndü. Önceki yıl Çin ile küresel yankı uyandıran bir ticaret savaşını tırmandırmış olmasına rağmen, Trump ziyaret sırasında Xi’ye alışılmadık bir sıcaklık gösterdi.
Çin Dışişleri Bakanlığı cumartesi günkü açıklamasında, iki tarafın askeri kriz iletişimini güçlendirme ve iki ordu arasındaki krizleri önleme konusunda bir mutabakat zaptı imzalama kararı aldığını söyledi. Çin tarafının bu tek sayfalık açıklaması detaylar açısından zayıftı.
Her iki taraf da yapay zeka kaynaklı vakalar için bir iletişim mekanizması kuracak, bu konudaki riskleri ve faydaları tartışacak. Kasım ayı için özel bir YZ diyaloğu da planlanıyor.
Beyaz Saray, iki liderin teknolojiyi tanımlamak için “yapay zeka” yerine “süper zeka” (super intelligence, SI) terimini kullanma konusunda anlaştığını açıkladı. Trump alternatif terim tercihini daha önce açıkça dile getirmişti.
Trump cumartesi günü Beyaz Saray’ın güney bahçesinde gazetecilere, “Ben buna SI diyorum çünkü çok daha iyi bir isim. Çok daha doğru bir isim çünkü diğerini söylediğinizde sahte olduğu anlamına geliyor. ‘Yapay’ demek sahte demek ama bu sahte değil.” dedi.
Trump ayrıca ABD’nin Çin ile paylaşacaklarına sınırlar getireceğinin sinyalini verdi ve Washington’un YZ çabalarını yavaşlatmayacağını söyledi.
Trump Beyaz Saray’ın dışında gazetecilere verdiği demeçte, “Amerika Birleşik Devletleri frene basmayacak. İlerlememizi durdurmak istiyorlar çünkü Çin’e büyük fark atıyoruz ve bunu bu şekilde sürdüreceğiz.” dedi.
Sözlerine şunları ekledi: “Entegre etmemeyi tercih ederim çünkü önde gidiyoruz. Öndeyken, birbirinize kapıları açmazsınız. En az bir yıl, belki bir buçuk yıl öndeyiz. Bazıları iki yıl diyor. Kapıları açmaya niyetim yok.”
Çin’den yapılan açıklamada, her iki tarafın yaklaşık 30 milyar dolar değerindeki ürünlerde karşılıklı gümrük vergilerini azaltma taahhüdü üzerinde birlikte çalışmaya devam edeceği belirtildi. Zirve sırasında iki lider ticari ateşkesi iki ay uzatma kararı aldı. Beyaz Saray açıklamasına göre Çin, 2027 ve 2028’de ABD’den en az 10 milyon metrik ton kömür ithal etmeyi kabul etti.
Gümrük vergilerindeki indirimlerin çoğu, tarım ürünleri veya tatil süsleri gibi hassas olmayan malları hedefliyor.
Beyaz Saray, iki ülkenin ayrıca Yatırım Kurulu’nu kurduğunu açıkladı. Bu kurum, “potansiyel yatırım fırsatlarını ve yatırım engellerini tartışmak ve iki tarafın ticari açıdan anlamlı yatırım meselelerini ele alması için yapılandırılmış bir kanal sağlamak” amacıyla oluşturuldu.
Beyaz Saray açıklamasına göre iki taraf, Amerikan tarafının nadir toprak elementleri tedariki konusundaki endişeleri üzerinde çalışmaya devam ediyor. Bu çalışmalar, “sevkiyat seviyelerinin uygun seviyelere dönmesini sağlama hedefiyle” yürütülüyor. Çin geçen yıl ABD tarifelerine yanıt olarak nadir toprak elementlerine ihracat kontrolleri getirdi ve ABD ile diğer ülkelere giden tedariki kesti.
Taraflar, kasım ayında Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesinde, ardından Florida’daki Trump National Doral Miami golf kulübünde yapılacak G20 zirvesinde yeniden bir araya gelme konusunda anlaştı.
Her iki hükümet de İran’ın nükleer silah geliştirmeme yönündeki taahhüdüne uyması gerektiğini belirtti. Ayrıca hiçbir ülkenin uluslararası su yollarından geçiş için ücret talep etmemesi gerektiğini ifade ettiler. Bu açıklama, görünüşe göre ABD ile İran arasındaki savaşın başlamasından bu yana trafiğin önemli ölçüde azaldığı Hürmüz Boğazı’na gönderme yapıyordu.
ABD’nin açıklamasında, Çin’in fentanil üretiminde kullanılan iki ek öncü kimyasala ihracat kontrolü getirme kararı memnuniyetle karşılandı. İki taraf ayrıca son dönemde fentanille bağlantılı davalarda yapılan tutuklamalara dikkat çekti.
Zirve iki ülke arasındaki temel görüş ayrılıklarını çözmese de analistler, aşamalı ilerlemenin dikkate değer olduğunu söyledi.
Pekin merkezli Center for China and Globalization’ın Genel Sekreter Yardımcısı Wang Zichen, “İki lider arasındaki kişisel diplomasi önemli ancak çalışma düzeyindeki temaslara, ordular arası diyaloğa ve kriz yönetimi mekanizmalarına yapılan vurgu, bu istikrarı daha kalıcı ve kurumsallaşmış hâle getirme çabasına işaret ediyor.” ifadelerini kullandı.
Kaynak: https://www.cbsnews.com/news/trump-xi-us-china-ai-trade-summit/
