SpaceX, yarı iletken üretimi sektörüne resmen adım atıyor. Texas Valisi Greg Abbott, havacılık ve uzay devinin kırsal Grimes County bölgesinde devasa, dikey olarak entegre bir yarı iletken üretim tesisi inşa edeceğini doğruladı.
“Terafab” olarak adlandırılan bu iddialı projenin ilk aşaması, 16,8 milyar dolarlık dudak uçuklatan bir maliyet taşıyor ve yerel düzeyde yüksek maaşlı 3.000 istihdam yaratma sözü veriyor. Tesis, SpaceX, Tesla ve xAI ortaklığıyla, Intel‘in operasyonel desteğiyle planlanıyor.
SpaceX, bu yeni yarı iletken hamlesinden önce bile Starbase‘teki küresel genel merkezi ve Starship geliştirme tesisinin yanı sıra, milyonlarca küresel Starlink kullanıcısı için yüksek hızlı internet kitleri üreten Bastrop‘taki özel fabrikası da dâhil olmak üzere Texas genelinde devasa bir operasyonel varlık sürdürüyor.
SpaceX Kurucusu ve CEO’su Elon Musk, “En heyecan verici geleceğin temelleri tam burada, Texas’ta atılıyor.” dedi.
Musk, “Şimdi en destansı çip üretimi hamlesine başlıyoruz. Terafab, en ileri teknolojili üretimi Amerika’ya getiriyor, Lone Star State’te yüksek maaşlı binlerce istihdam yaratıyor ve hem Dünya’da hem de uzayda kullanılmak üzere büyük ölçekte YZ çipleri üretmemizi sağlıyor.” sözlerini ekledi.
Su, Vergiler ve Şeffaflık
İlk görsel planlar değişime açık olsa da ön konsept tasarımlar fabrikayı, komplekse bağlanan Star Wars esintili fütüristik bir yola sahip dört devasa dikdörtgen bina olarak tasvir ediyor. Nitekim Musk, bu yapıyı “açık ara Dünya’nın en değerli binası” olarak adlandırıyor.
Ancak bu tesis bazı tepkilerle de karşılaşıyor. Kalabalık bir ilçe toplantısında 900’den fazla bölge sakini, şeffaflık eksikliği ve milyonlarca dolarlık vergi indirimleri konusunda ciddi endişelerini dile getirdi. Kamu sübvansiyonlarından yararlanan büyük altyapı projeleri için daha sıkı düzenleyici standartlar talep eden bir imza kampanyası başlatıldı.
Ayrıca yerel halk, güç tüketimi, çevre kirliliği ve inşaat işçisi akınının yaratabileceği olası baskı konusunda derin endişelerini aktardı.
Topluluğun tepkilerine yanıt olarak SpaceX temsilcileri bölge sakinlerine güvence verdi.
Şirket, tesise bağımsız olarak güç sağlamak amacıyla yerel elektrik tarifelerinin etkilenmemesini güvence altına alan, büyük ölçekli batarya depolama sistemleriyle eşleştirilmiş kendi doğal gaz santrallerini kurmayı planlıyor.
Çevresel endişeleri gidermek amacıyla SpaceX, yerel su kaynaklarını tüketmekten veya Navasota River‘ı kurutmaktan kaçınacağını da belirtti. Şirket, kapalı devre su geri dönüşüm sistemi kullanmayı, atıkları sertifikalı tesislere göndermeyi ve pompa istasyonunu yalnızca yağmur suyunu rezervuara aktarmak için kullanmayı planlıyor.
County Commissioner Court (İlçe Komisyonerleri Mahkemesi), dilekçedeki talepleri incelemek üzere bir komite atamayı kabul etti.
Kendi Bünyesinde Çip Üretimi
Musk’ın otonom robotlar, robotaksiler ve uzay konuşlu YZ veri merkezleri ile şekillenen bir gelecek vizyonuyla hareket eden Terafab projesi, mevcut küresel çip üretiminin karşılayamadığı devasa işlem gücü açığını kapatmayı hedefliyor. Tesis, yörünge uydularından karasal robotik sistemlere kadar her şeye güç sağlamak üzere tasarlanmış özel yapay zeka (YZ) çiplerini seri üretecek.
SpaceX bildirimlerinin, çok aşamalı toplam yatırımların 119 milyar dolara ulaşabileceğini gösterdiği belirtiliyor. Ortak Intel ise katılımının tam niteliği konusunda ser verip sır vermemesine rağmen destek sözü veriyor.
Terafab yarı iletken tesisi, yıllık bir terawatt YZ işlem kapasitesi sunmayı hedefliyor. İlgi çekici şekilde, bu işlem gücünün “mevcut küresel arzdan çok daha büyük” olması bekleniyor.
Musk’ın bir paylaşıma yaptığı yoruma göre, üretimin yaklaşık %75’i SpaceX’in YZ uzay araçlarına ve yörünge veri merkezlerine ayrılacak. Kalan %25’lik kısım ise Tesla‘nın Optimus insansı robotlarına, Cybercab araçlarına ve otonom araç filolarına güç verecek.
Texas, havacılık ve uzay devini ikna etmek adına anlaşmaya ciddi bir destek sağladı. Eyalet; projeyi Texas Jobs, Energy, Technology, and Innovation (JETI) programı kapsamındaki niteliklerin yanı sıra 30 milyon dolarlık Texas Enterprise Fund hibesiyle destekledi.
SpaceX’in Texas’taki büyüyen varlığı, 2024’ten bu yana önemli bir ekonomik büyüme yarattı ve doğrudan ve dolaylı olarak 56.000’den fazla istihdam oluşturdu. Şirketin bölgedeki faaliyetlerinin tahmini ekonomik etkisi ise 28 milyar doları aştı.
Kaynak: https://interestingengineering.com/innovation/spacex-self-sustaining-power-water-recycling
