Yapay zeka (YZ), otonom araçlardan sesli asistanlara kadar otomobillerin birçok alanına çoktan girmeye başladı. Yeni bir çalışma ise YZ’nin, batarya bozulmasını yavaşlatarak elektrikli aracınızın batarya ömrünü önemli ölçüde uzatabileceğini gösteriyor.
İsveç’teki Chalmers Teknoloji Üniversitesi bünyesindeki araştırmacılar, akademik dergi IEEE’de yayımlanan çalışmalarında, hızlı şarj döngüleri sırasında akımı optimize edebilen ve aracın batarya ömrünü %23’e kadar uzatabilen YZ tabanlı bir şarj yöntemi geliştirdiklerini söyledi.
Bu oran oldukça büyük; batarya ömrünün neredeyse dörtte birine karşılık geliyor. Bazı tahminlere göre bir Tesla bataryası, kullanım ve şarj alışkanlıklarına bağlı olarak 300.000 ila 500.000 mil dayanabiliyor. %23’lük bir iyileşme, alt sınırda yaklaşık 70.000 mil, üst sınırda ise 100.000 milden fazla ek kullanım anlamına gelebilir. Bu da sürücüler için birkaç yıl daha kullanılabilir menzil demek. Yine de araştırmacıların batarya ömrü artışını, bir elektrikli aracın kaldırabileceği şarj/deşarj döngüsü sayısı üzerinden tanımladığını belirtmek gerekiyor.
Chalmers University Elektrik Mühendisliği Bölümü’nden Meng Yuan ve Changfu Zou, çalışmada şunları yazdı: “Bu çalışma, ömür boyu batarya hızlı şarj problemine yönelik ilk açık formülasyonu sunuyor. Önerilen yöntem performansta önemli bir iyileşme sağlıyor; batarya ömrü 703 eşdeğer tam döngüye çıkarılıyor… Bu da standart referans değere kıyasla %22,9’luk bir iyileşme demek.”
Modern elektrikli araç bataryaları zaten yıllarca kusur veya ciddi bozulma olmadan dayanacak şekilde tasarlansa da sık hızlı şarj, yaşlanmayı hızlandırabiliyor. Yüksek güçlü şarj, hücrelerin içindeki bileşenleri zorlayabiliyor ve iyonların anot üzerinde birikerek bozulmaya yol açtığı lityum birikimi riskini artırabiliyor. YZ destekli batarya yönetim sistemi (BMS) tam olarak bunu önlemeyi hedefliyor.
Araştırmacılar BMS bünyesinde pekiştirmeli öğrenme (reinforcement learning) yöntemini kullandı. Bu makine öğrenimi tekniği, sistemlerin deneme yanılma yoluyla en iyi sonucu öğrenmesini sağlıyor. Bataryalar özelinde bu; hızlı şarj sırasında akımın, paketin kimyasına ve sağlık durumuna göre ayarlanması anlamına geliyor. Batarya yaşlandıkça YZ voltajı düzenleyerek anot, katot ve elektrolit gibi bileşenlerin yıpranmamasını sağlıyor.
Sık sık hızlı şarj kullanan sürücüler için bu yeni YZ özellikli yöntem, araçlarını yıllarca daha fazla kullanma imkanı tanıyor. Bu durum hem kullanıcıların bütçesi hem de çevre için olumlu bir gelişme. Daha az batarya ihtiyacı; ham madde talebinin azalması ve üretim kaynaklı karbon ayak izinin düşmesi demek.
Ancak bu akıllı şarj deneyinin gerçek dünyadaki fiziksel bataryalar yerine laboratuvar ortamında yürütüldüğünü not etmek gerekiyor. Eğer sonuçlar gerçek dünyada kanıtlanırsa; batarya garantileri, ikinci el EV pazarı ve sektörün uzun vadeli batarya sağlığına bakış açısı üzerinde kalıcı bir etki yaratabilir. Ayrıca araştırmacılar, bu yöntemin batarya sağlığını korumak adına şarjı yavaşlatmadığını da savunuyor.
Kaynak: https://insideevs.com/news/795781/ai-powered-ev-battery-charging-system/
