United Launch Alliance (ULA), son derece güvenilir Atlas V roketiyle tanınıyor. Şirketin en yeni roketi ise sorunlu bir başlangıç yaptı. Ağır yük taşıma kapasitesine sahip yeni Vulcan roketi, dün uzaya yükseldiği sırada arızalandı ve taşıdığı 40 Amazon Leo internet uydusu yok oldu.
Şirket, X üzerinden yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı: “Fırlatma Direktörümüzden aldığımız verilere dayanarak, Space Launch Complex 41’den fırlatılan Vulcan aracının uçuşun 10. dakikasında bir anormallik yaşadığını ve Amazon görevini yörüngeye yerleştiremediğini doğruluyoruz. Nedeni bulmak, uygun düzeltici önlemleri belirlemek ve en kısa sürede uçuşlara geri dönmek için müşterimizle ve diğer uygun kuruluşlarla yakın iş birliği içinde çalışacağız.”
Fırlatma başarısızlıkları her zaman bir risktir ancak şaşırtıcı biçimde United Launch Alliance daha önce hiç böyle bir durum yaşamamıştı. Şirketin Boeing ve Lockheed Martin ortaklığıyla 2006’da kurulmasından bu yana Atlas V roketi güvenilirliğiyle ün saldı. Şimdi ise şirketin daha güçlü ve daha karmaşık roketi Vulcan, mühendisler tarafından incelemeye alınacak ve uçuşlarının durdurulması ihtimaliyle karşı karşıya.
United Launch Alliance, yaptığı bir başka açıklamada şunları belirtti: “Her uçuş veri üretir ve her uçuş bize bir şeyler öğretir. Anormallik henüz meydana geldiği için bugün ne yaşandığını anlamamızı sağlayacak spesifik bir veriye henüz sahip değiliz. ULA, müşterilerine karşı tam şeffaflık taahhüdüne bağlıdır; müşterilerimiz, titiz bir metodoloji ve düzeltici önlemler içeren soruşturma sürecini şeffaf biçimde görebilecektir.”
Cuma günü yapılması planlanan fırlatma, yakıt ikmali sırasında yaşanan bir sorun nedeniyle iptal edildi ve daha sonra 15 Kasım Pazar günü Türkiye saatiyle 20.00 civarına ertelendi. Ancak kontrol ekibi, bilinmeyen bir teknik sorun nedeniyle kalkışa 20 saniye kala geri sayımı durdurdu. Sorun, fırlatma için ayrılan zaman aralığı sona ermeden çözüldü ve roket Türkiye saatiyle 20.40’ta fırlatma rampasından yükseldi.
Önceki iki uçuşta sorun çıkaran katı yakıtlı iticilerin normal çalıştığı görüldü. Ancak Spaceflight Now’ın dikkat çektiği üzere, ilk aşama metan motorları ULA’nın tahmini zaman çizelgesine göre beklenenden daha uzun süre ateşlendi. İlk aşama ayrıldıktan sonra hidrojen yakıtlı Centaur üst aşama motorları, planlanan 12,25 dakikalık ateşleme için devreye girdi. ULA’nın internet sitesinde yer alan bilgiye göre anormallik görünüşe göre bu aşamada meydana geldi.
Başarısız fırlatma, United Launch Alliance için büyük bir aksilik olmasının yanı sıra SpaceXSI’nin Starlink ağına rakip olması hedeflenen Amazon’un Leo internet uydu sistemine de darbe vuracak. Leo’nun, sekiz başarılı Atlas V görevinin ardından uydularını yörüngeye taşımak için rezerve edilmiş 38 Vulcan uçuşu bulunuyor. Bu uçuşların çoğunun artık ertelenmesi muhtemel.
Amazon’un diğer fırlatma tedarikçisi Jeff Bezos’un Blue Origin‘i de mayıs ayında New Glenn roketinin fırlatma rampasında patlamasıyla kendi aksiliğini yaşadı. Şirketin bu roketle rezerve edilmiş 24 uçuşu var.
ABD Federal İletişim Komisyonu (FCC), Amazon Leo’nun 31 Temmuz 2026’ya kadar yörüngede 1.600 uyduya sahip olmasını şart koştu ama şu ana kadar hizmette olan yalnızca 390 civarında uydusu bulunuyor. Şirket yine de Temmuz 2029’a kadar yörüngede 3.232 uydu bulundurmayı planlıyordu, fakat bu hedefe ulaşmak artık daha zor olabilir. Şirket temmuz ayında yaptığı açıklamada, “Hiçbir operatör, üç temel ağır yük fırlatma programının tamamının… Amazon Leo’nun oluşturduğu zaman paylarını tüketecek kadar ciddi, tekrarlayan ve eş zamanlı takvim kaymaları yaşayacağını öngöremezdi.” demişti. Bu gecikmelerin üzerine bir de ULA’nın Vulcan roketindeki başarısızlık eklenince Leo’nun şansı bir türlü yaver gitmiyor.
Kaynak: https://www.engadget.com/2317283/ula-vulcan-rocket-failure-destroys-40-amazon-leo-satellites/
