Japonya, Mars’ın iki uydusu hakkında uzun süredir yanıt bekleyen bir soruyu çözebilecek uzay aracını gezegene doğru gönderdi. Martian Moons eXploration (MMX) adlı uzay aracı, 20 Ekim’de Japonya saatiyle Tanegashima Uzay Merkezi’nden H3 roketiyle fırlatıldı.
Japan Aerospace Exploration Agency (JAXA) öncülüğündeki 578 milyon dolarlık görev, Phobos ve Deimos’u inceleyecek. Görevin birincil hedefi, Phobos’tan materyal toplamak ve bunu 2031’de teslim etmek. Daha önce hiçbir uzay aracı iki Mars uydusundan herhangi birine inip örnek getirmedi.
JAXA daha sonra MMX’in, H3 F10 roketinin üst kademesinden başarıyla ayrıldığını doğruladı. Bu ayrılma, örnek getirecek uzay aracını Mars ve Phobos’a doğru gezegenler arası rotasına yerleştirerek görevde önemli bir kilometre taşı oluşturdu.
Görevin Detayları
Görev, MMX’in 2027’de Mars’a ulaşmasından önce birkaç ay sürecek bir yolculukla başlıyor. Uzay aracı ardından, Dünya’ya dönmek üzere ayrılmadan önce uyduları incelemek için yaklaşık üç yıl geçirecek.
JAXA, H3 fırlatma roketini Mitsubishi Heavy Industries ile birlikte geliştirdi. Yaklaşık 63 metre yüksekliğindeki roketin ilk kademesinde iki LE-9 motoru bulunuyor. Bu motorlar, sıvı hidrojen ve sıvı oksijen yakarak toplam yaklaşık 1,47 milyon newton itiş gücü üretiyor.
Fırlatma sırasında dört katı yakıtlı roket güçlendiricisi ek güç sağlıyor. Araç, yükselme sırasında koruyucu faydalı yük kaplamalarını bırakmadan önce bu güçlendiricileri fırlatıp atıyor. İlk kademenin ayrılmasının ardından üst kademe, MMX’i Mars’a göndermek için gereken ateşlemeleri gerçekleştirecek.
Görev, Japonya’nın asteroitlerden örnek getirme deneyimine dayanıyor. Ülkenin önceki görevleri, küçük gök cisimlerinden materyal toplama kabiliyetini gösterdi. Phobos ise Mars’ın etrafında döndüğü ve son derece zayıf bir kütle çekimine sahip olduğu için farklı bir zorluk teşkil ediyor.
Phobos’a İniş Planları
Phobos, yaklaşık 22,5 kilometre genişliğinde ve patatese benzeyen düzensiz bir şekle sahip. Yüzey koşulları, örnek toplamak için gereken iniş operasyonlarını zorlaştırabilir.
MMX, araziyi incelemek üzere tasarlanan Fransız-Alman ortak yapımı IDEFIX keşif aracını yüzeye bırakacak. Dört tekerlekli araç, yüzeyde birkaç kez sekerek durabilir. Tasarımı, ters şekilde inse bile yeniden doğrulmasını sağlıyor ancak yumuşak zemin veya yolunu kapatan kayalar, aracın hareket edememesine neden olabilir.
IDEFIX, Phobos’ta yüzey araştırması yapmak için yaklaşık 100 gün geçirecek. Bulguları, görev kontrolörlerinin ana uzay aracı için uygun iniş yerlerini belirlemesine yardımcı olacak.
Japon iniş aracı, 2028 sonlarında veya 2029’da iki iniş denemesi yapacak. Toplanan materyali dönüş kapsülünün içine kilitlemeden önce yüzeyden materyal toplamak için bir örnekleme mekanizması kullanacak. Phobos uzay aracını yüzeyde tutacak çok az kütle çekimi sunduğu için her yüzey operasyonu dikkatli bir koordinasyon gerektirecek.
Dönüş Yolculuğu
Bilim insanları, Phobos’un Mars’a bir çarpmanın ardından kalan enkazdan mı oluştuğunu yoksa yakalanmış bir asteroit mi olduğunu belirlemek istiyor. Toplanacak örnekler, bu iki farklı açıklamanın birbirinden ayırt edilmesine yardımcı olabilir.
MMX, Mars’ın iki uydusundan daha küçük olan Deimos’u da inceleyecek. Yaklaşık 13 kilometre genişliğindeki Deimos’un yakınından, görevin son aylarında birkaç kez geçilecek.
Uzay aracı, Mars sisteminden Kasım 2030’da ayrılmayı planlıyor. Dönüş kapsülünün, Phobos’tan toplanan materyali taşıyarak 2031’de Avustralya’ya ulaşması hedefleniyor.
Laboratuvar analizleri, uyduların bileşimi ve Güneş Sistemi’nin tarihindeki yeri hakkında ayrıntıları ortaya çıkarabilir. Elde edilecek bulgular, araştırmacıların diğer gezegen uydularının nasıl oluştuğunu anlamalarına da yardımcı olabilir.
Kaynak: https://interestingengineering.com/space/japan-mars-mission-phobos-samples
