Bağlantı izleme kuruluşu NetBlocks’a göre İran’daki ülke çapındaki internet kesintisi 1.000 saati aşarak şimdiye kadar ölçülen en uzun ulusal kesintilerden biri oldu. Kuruluş, kesintiyi 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in ülkeye yönelik ortak askeri saldırılarıyla eş zamanlı olarak şiddetlendirildiğinden bu yana takip ediyor. Starlink de bir çözüm sunamıyor çünkü İran yönetimi bu terminallere sahip olanları aktif olarak arıyor ve yakalanan kişiler idam cezasıyla karşı karşıya kalabiliyor.
Ocak ayında IranWire’a konuşan bir araştırmacı, ülkedeki Starlink erişiminin “askeri düzeyde sinyal karıştırıcı” teknolojilerle engellendiğini bildirdi. Business and Human Rights Centre’a göre, bu yıl yürürlüğe giren yasa kapsamında Starlink terminaline sahip olmanın veya çalıştırmanın cezası idam olabilir. İran ayrıca OpenAI, Nvidia, Apple, Microsoft ve Google gibi teknoloji devlerine ait altyapılara saldırma tehdidinde bulundu.
NetBlocks, 11 Nisan’da yaptığı açıklamada kesintinin 43 günü aştığını ve hâlâ sürdüğünü belirterek bu kritik eşiğe dikkat çekti. İnternet trafiğinin kesinti öncesi seviyelerin yaklaşık %1’inde kaldığı ifade edildi. Platforma göre İran’daki kesinti, kayıt altına alınan benzer olayların tamamını geride bıraktı ancak Arap Baharı sırasında Libya’daki internet kesintisinin yaklaşık altı ay sürdüğü, bunun muhtemelen NetBlocks’un ölçüm yapmaya başlamasından önce gerçekleştiği de not edildi.
Cloudflare Radar, 28 Şubat günü UTC ile 07.00 civarında İran’daki HTTP trafiğinde anlık %98’lik bir çöküş kaydetti. Tahran, Fars, İsfahan, Razavi Horasan ve Elborz eyaletlerinin tamamı eş zamanlı olarak çevrimdışı kaldı.
Kesinti boyunca belirli IPv4 rotaları üzerinden çok az miktarda web ve DNS trafiği akmaya devam etti. Cloudflare bunu, yalnızca onaylı kullanıcıları ve yerel servisleri çevrimiçi tutan bir “beyaz liste” sistemine bağladı. İran’daki devlet bağlantılı medya kuruluşları ise erişimin, ülkenin uzun süredir devam eden yerel intranet projesi olan National Information Network üzerinden sağlandığını ve yalnızca önceden onaylı sitelere erişilebildiğini aktardı.
Bu kesinti, İran rejimine karşı düzenlenen protestolar sırasında 8 Ocak’ta getirilen kısıtlamaların devamı niteliğinde. 28 Ocak’ta kısıtlamalar bir miktar gevşetilmiş olsa da tam olarak kaldırılmadı ve internet trafiği 16 Şubat itibarıyla yaklaşık %50 azaldı. İletişim Bakanı Sattar Hashemi, Ocak ayındaki kesintinin ekonomiye günlük 35,7 milyon dolar zarar verdiğini ve çevrimiçi satışların %80 düştüğünü kabul etmişti.
Human Rights Watch, mevcut kesintiyi temel hakların ihlali olarak nitelendirerek askeri saldırılar sırasında acil durum bilgilerine erişimi engellediği konusunda uyardı. Amnesty International ise 10 Nisan’da 1.000 saat eşiğinin aşılması üzerine İranlı yetkililere erişimi yeniden sağlamaları çağrısı yaptı.
Kaynak: https://www.tomshardware.com/tech-industry/iran-passes-1000-hours-offline
