İran’ın Devrim Muhafızları Ordusu Hava-Uzay Kuvvetleri, 2024 sonlarında Çin’den halihazırda yörüngeye fırlatılmış bir yer gözlem uydusunu satın aldı. Financial Times tarafından paylaşılan ve sızdırılan belgelere göre, TEE-01B uydusu yörüngede teslim modeliyle Earth Eye Co. isimli Çinli şirketten temin edildi. IRGC, bu anlaşma sayesinde uydusunu Emposat üzerinden Çin’deki ticari yer istasyonlarını kullanarak uzaktan kontrol etme yetkisi de kazandı.
Söz konusu hamle, İran’a 0,5 metre çözünürlükte görüntü yakalama kabiliyeti kazandırıyor. Karşılaştırmak gerekirse, İran’ın mevcut Noor-3 uydusu 5 metre, daha eski olan Noor-2 ise ancak 12 ile 15 metre çözünürlük sunabiliyordu. TEE-01B’nin sağladığı yüksek çözünürlük, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun tek tek uçakları, kara araçlarını ve altyapı detaylarını belirlemesine imkan tanıyor. Sızdırılan verilerdeki kayıtlar, uydunun Orta Doğu’daki çeşitli ABD üslerini görüntülediğini ve bu görüntülerden kısa süre sonra bazı üslerin drone saldırılarıyla vurulduğunu gösteriyor.
Earth Eye Co., kendisini tarım, okyanus izleme ve acil durum yönetimi gibi alanlara odaklanan bir sivil havacılık şirketi olarak tanımlıyor ancak sivil amaçlar için toplanan bu veriler askeri operasyonlarda da kullanılabiliyor. Bu durum, bölgenin en büyük petrol alıcısı ve ticaret ortağı olan Çin için hassas bir gri alan yaratıyor çünkü söz konusu uydu, Çin’in bölgedeki diğer ticari ortaklarını hedef almak için kullanılıyor.
Uydunun sivil İran Uzay Ajansı (ISA) yerine doğrudan bir askeri yapı olan İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından satın alınması, kullanım amacını netleştiriyor fakat uydunun kontrol merkezlerinin Çin’in derinliklerinde bulunması, ona yönelik bir askeri müdahaleyi zorlaştırıyor. İsrail, geçmişte İran içindeki uydu yer istasyonları ve ISA’ya ait araştırma birimleri gibi hedefleri vurdu. Buna rağmen ne Tel Aviv ne de Washington, bölgesel bir savaşı tetiklemeden Çin’deki Emposat istasyonlarına müdahale edemiyor.
Her ne kadar Earth Eye Co. ve Emposat ticari şirketler olsa da, yöneticilerinin Çin’in askeri-sanayi kompleksiyle güçlü bağları bulunuyor. Eski bir Batılı istihbarat yetkilisi Financial Times’a verdiği demeçte, “Çin’deki hiçbir şirketin yönetimden onay almadan bir uydu fırlatması gibi büyük bir işe girişemeyeceğini” belirtti. Aynı yetkili, “Çin’in bir süredir hükümetin rolünü gizli tutarak İran’a istihbarat yardımı sağladığının açık olduğunu” ifade etti.
ABD Başkanı Donald Trump, Çin’in Tahran’a askeri destek verdiği iddialarına ilişkin olarak Xi Jinping’e bir mektup yazdığını açıkladı. Trump, bir röportajında şu ifadeleri kullandı: “Ona bunu yapmamasını rica eden bir mektup yazdım; o da bana cevabında, esasen böyle bir şey yapmadığını söyledi.”
Bununla birlikte, bahsi geçen durum ABD’deki sivil uzay şirketlerinin orduyla iş birliği yapmasından farklı değil. Boeing, sivil uçaklarının yanı sıra Pentagon için askeri donanım üretiyor; SpaceX ise Trump’ın Golden Dome projesi için 2 milyar dolarlık bir anlaşma imzaladı. Benzer şekilde Elon Musk’ın Starlink sistemi, 2022’den bu yana Ukrayna’nın operasyonel kalmasını sağladı ve Rus dronlarının navigasyonunu engellemek için acil bir düzeltme yayınlayarak Ukrayna’nın direnişine destek verdi.
Kaynak:
https://www.tomshardware.com/tech-industry/iran-reportedly-bought-an-in-orbit-chinese-satellite-to-target-us-military-sites-in-the-middle-east-purchase-agreement-included-ongoing-ground-control-services-based-in-china
