Google’ın yörünge bilgi işlem uydusunun prototipi, bugün California’dan fırlatılan bir SpaceX roketiyle havalandı. Bu görev, teknoloji devinin gelişmiş çiplerinden birini uzaya ilk kez gönderdiği sefer oldu.
Planet Labs tarafından üretilen uydu, Google’ın Nvidia GPU’larına rakip Tensor Processing Unit (TPU) çipinin uzayda çalışabileceğini kanıtlayacak. Bu süreç, çipe kesintisiz 1 kilowatt güç sağlamayı, çipi soğutmayı ve bir terslik olup olmadığını görmek üzere bir dizi modeli kapsamlı bir şekilde çalıştırmayı içeriyor.
Teknoloji devinin Dünya yörüngesinde büyük ölçekli bilgi işlem kümeleri geliştirme planı olan Project Suncatcher‘ı yöneten Google yöneticisi Travis Beals, “Karada testler yaptık ancak biliyorsunuz, hiçbir test gerçeğin yerini tam olarak tutmuyor.” dedi.
Uydu göreve başladığında, güç ve ısı yönetim sistemlerini zorlamamak adına TPU‘sunu 15 dakikalık aralıklarla çalıştıracak. Bu uydu, Planet Labs tarafından üretilen standart bir platforma dayanıyor fakat iki şirket, önümüzdeki yıl fırlatılması planlanan yeni bir demo üzerinde çalışıyor. Gelişmiş bilgi işlem için özel olarak tasarlanacak bu iki yeni uydu, daha büyük iş yüklerini yürütecek ve lazer iletişim bağlantısı üzerinden birbiriyle iş birliği yapmaya çalışacak.
Satlyt ve Cowboy Space Company görevleri de dahil olmak üzere 100’den fazla farklı faydalı yük taşıyan bu SpaceX roketinde, Suncatcher tek uzay tabanlı YZ yükü değil.
Google’ın girişimini bu start-up’lardan (ve hatta SpaceX’in kendisinden) ayıran temel fark, projenin uzun vadeli bir proje olması.
Beals’ın “uzun vadeli iddialı bir hedef” olarak tanımladığı bu projenin odağında, gelecekte var olacak uzay altyapısı ve YZ iş yükleri için sistemler inşa etmek var. Şirket, yakın formasyonda uçan ve paralel işleme yapan 81 uyduluk bir ağdan oluşan bir yörünge veri merkezi hayal ediyor.
Beals, “Çok raflı bir iş yükünü çalıştırmaya çalışırken TPU’lar arasındaki bant genişliği ve gecikme süresi gerçekten çok kritik… Biz sadece bugün var olan iş yüklerine değil, beş yıl sonra nerede olacaklarına bakmaya çalışıyoruz.” dedi. Bu durum büyük ölçüde, yörünge veri merkezlerini maliyet etkin şekilde büyütmek için gereken roketlerin henüz var olmamasından kaynaklanıyor.
Google Perşembe günü, bilgi işlemin uzaya nasıl taşınacağına dair mevcut en titiz analizlerden biri olan yörünge veri merkezleri hakkındaki hakemli teknik raporunu yayımladı. Çalışma Joule dergisinde yayımlanacak.
Raporun en dikkat çekici yönlerinden biri, Google’ın uzaya erişime bakış açısı. Araştırmacılar analizlerinin ekonomik bir fizibilite çalışması olmadığını vurgulasa da çalışma, şirketin roketlerin zamanla nasıl ucuzlayacağına dair ilgi çekici bir tablo sunuyor.
Tüm veri merkezi şirketleri gibi Google da uzay araçlarını havalandırmak için SpaceX’e güveniyor. (Google aynı zamanda SpaceX’in büyük yatırımcılarından biri konumunda.)
Araştırmanın yazarları, SpaceX’in Falcon 1 roketini fırlatmasından bu yana fırlatma maliyetlerini yılda yaklaşık %20 düşüren bir “öğrenme eğrisi” yakaladığını savunuyor. Bu nedenle şirketin 2035 yılına kadar kilogram başına yaklaşık 200 dolarlık fırlatma fiyatlarına ulaşmasının makul bir beklenti olduğunu düşünüyorlar.
Peki bunu başarmak için ne gerekiyor? Falcon 9 tarafından fırlatılan faydalı yük miktarına dayanan araştırmacılar, benzer bir maliyet düşüş rotası için Starship’in yörüngeye 370.000 ton faydalı yük taşıması gerektiğine inanıyor. Bu da roketin her görevde 200 metrik ton taşıyabildiği varsayılsa bile önümüzdeki 10 yıl boyunca yaklaşık 1.800 fırlatma yapmasını, yani yılda 180 fırlatmayı gerektiriyor.
Bir yılda beşten fazla fırlatılmamış bir araç için bu oldukça büyük bir beklenti. SpaceX çok daha yüksek sayılara ulaşacağını öngörüyor. Örneğin Elon Musk, Starship’in 2029 yılında saatlik fırlatma temposuna ulaşabileceğini öne sürdü ama Musk zaten pek çok şey söylüyor.
En azından Google’ın güncellenmiş araştırmasındaki iyi haber, çiplerin uzay radyasyonuna dayanma olasılığının yüksek görünmesi. Şirket, çiplerin yapılandırmasının gerçekte maruz kalacaklarından daha fazla kalkan sağladığını fark edince, çipleri parçacık hızlandırıcıda ışınlama testlerini tekrarlamak zorunda kaldı. Bu durum çip mantık devrelerinde biraz daha fazla hataya yol açtı ancak şirket, çiplerin bir uydunun beş yıllık kullanım ömrü boyunca yörüngedeki büyük çıkarım (inference) iş yüklerini kaldırabileceğinden hâlâ emin.
Beals, “Tipik çıkarım işlemlerini düşündüğünüzde hata oranı çok düşük, değil mi? Milyonda bir gibi. Öte yandan, binlerce çipin aylar boyunca çalışacağı devasa ölçekli bir eğitim süreci söz konusu olduğunda bu oran zaten problemliydi.” dedi.
Kaynak: https://techcrunch.com/2026/10/01/google-thinks-spacexs-starship-has-to-launch-1600-times-before-space-data-centers-get-off-the-ground/
