19 Aralık Cuma günü, 3I/ATLAS adlı yıldızlararası istilacı, EST saatiyle gece 01.00’de (0600 GMT / TSİ 09.00) gezegenimize yaklaşık 270 milyon kilometre (168 milyon mil) mesafeye kadar sokularak en yakın geçişini gerçekleştirdi. Güneş sistemi dışından gelen söz konusu davetsiz misafiri incelemek adına sunulan eşsiz fırsatın ardından gök cismi, Samanyolu galaksisindeki yolculuğuna devam etmek üzere sistemimizden tamamen ayrılmadan önce, Güneş sisteminin dış bölgelerine doğru hareket etmeye başladı. 1 Temmuz 2025 tarihinde NASA’s Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System (ATLAS) tarafından ilk kez saptanan anılan nesnenin yörüngesi, kökeninin Samanyolu’nun başka bir noktasına dayandığını açıkça kanıtlıyor.
3I/ATLAS, 2017’deki 1I/’Oumuamua ve 2019’daki 2I/Borisov‘un ardından yıldızlararası uzaydan geçişi keşfedilen yalnızca üçüncü cisim olma unvanını taşıyor. Bu yapı, bilim insanlarına Güneş dışındaki yıldızların yörüngesinde dönen kuyruklu yıldızları, asteroidleri ve gezegenleri oluşturan ham maddeleri yakından analiz etme şansı tanıyor. Uzaydaki rotası, 4,6 milyar yıllık Güneş sistemimizden çok daha eski bir galaksi bölgesinden geldiğini gösteriyor. Su bakımından zengin olan gök cismi, Güneş’in de bir üyesi olduğu ince yıldız diskinden ziyade Samanyolu’nun “kalın disk” olarak bilinen bölgesinden kaynaklanıyor. Kalın diskin ince diskten daha önce oluşmuş olması, 3I/ATLAS’ın yaşının 7 milyar yıla kadar çıkabileceği anlamına geliyor.
University of Oxford astronomu Matthew Hopkins, geçtiğimiz Temmuz ayında yaptığı açıklamada durumu şu sözlerle özetlemişti: “Halley kuyruklu yıldızı gibi yıldızlararası olmayan tüm kuyruklu yıldızlar, güneş sistemimizle aynı zamanda oluştu; dolayısıyla en fazla 4,5 milyar yaşındalar ancak yıldızlararası ziyaretçiler çok daha yaşlı olma potansiyeline sahipler ve şimdiye kadar bilinenler arasında istatistiksel yöntemimiz 3I/ATLAS’ın muhtemelen gördüğümüz en yaşlı kuyruklu yıldız olduğunu gösteriyor.”
Sistemimizdeki ikameti boyunca astronomları şaşırtmayı sürdüren 3I/ATLAS, 29 Ekim’de Güneş’e en yakın olduğu günberi (perihelion) noktasına yaklaştığında bilim insanlarının beklentilerini aşan bir parlaklığa ulaştı.
Kuyruklu yıldızlar, Güneş’e yaklaştıkça radyasyonun çekirdeklerindeki buzu doğrudan buhara dönüştürmesiyle parlak bir hale ve görkemli bir kuyruğa kavuşur.
Solar Terrestrial Relations Observatory (STEREO) bünyesindeki ikiz uzay araçları STEREO-A ve STEREO-B, Güneş gözlemcisi Solar and Heliospheric Observatory (SOHO) ve hava durumu uydusu GOES-19 tarafından kaydedilen sıradışı parlamanın kesin nedeni henüz saptanamadı.
Lowell Observatory‘den Qicheng Zhang ve Naval Research Laboratory (NRL)‘den astrofizikçi Karl Battams, arXiv üzerinden yayımladıkları teknik makalede gözlemlerini şöyle aktarmıştır: “Benzer r [radyal mesafe] değerindeki çoğu Oort bulutu kuyruklu yıldızının parlama oranını çok aşan 3I’nın hızlı parlamasının nedeni belirsizliğini koruyor.”
Bahsi geçen nesne artık Güneş sistemindeki yolculuğunun son aşamasında olsa da, elde edilen veriler Samanyolu’nun bilinmeyenlerine dair karmaşık tabloyu aydınlatmaya devam edecek. Meraklı kullanıcılar, NASA’s Eyes on the Solar System etkileşimli uygulaması üzerinden 3I/ATLAS‘ın rotasını ve bir sonraki durağını anlık olarak takip edebilirler.
Kaynak: https://www.space.com/astronomy/comets/interstellar-comet-3iatlas-heads-for-the-outer-solar-system-after-its-closest-approach-to-earth
