Salı sabahı Çin’in devlete ait ilk yeniden kullanılabilir roketi Long March 12A ilk uçuşunu gerçekleştirdi. Araç yörüngeye ulaşmayı başarsa da birinci aşamanın geri kazanımı başarısızlıkla sonuçlandı. Söz konusu gelişme, yörünge sınıfı bir güçlendiriciyi Dünya’ya geri döndürme konusunda Çin’in aralık ayı içerisindeki ikinci hüsranı oldu. Bu teknik başarıyı şimdiye dek yalnızca ABD elde etti.
Xinhua haber ajansının bildirdiğine göre, China Aerospace Science and Technology Corporation bünyesindeki Shanghai Academy of Spaceflight Technology tarafından tasarlanan roket, Çin’in kuzeybatısındaki Jiuquan Satellite Launch Centre‘dan saat 10.00’da havalandı.
Çinli geliştiriciler, Elon Musk’ın SpaceX şirketi tarafından tam on yıl önce kazanılan başarıyı yakalamak adına yoğun bir rekabet içerisinde bulunuyor.
Fakat hem ticari hem de devlet sektöründen gelen çabalar şu ana dek sonuçsuz kaldı; yaşanan gecikme Çin’i, düşük maliyetli ve hızlı dönüşlü görevlerde küresel rekabet şansı tanıyan teknolojide ABD’nin 10 yıl gerisinde bırakıyor. Yeniden kullanılabilir fırlatma araçlarının geliştirilmesi, uydu gibi ekipmanların yörüngeye taşınma maliyetlerini ciddi oranda azaltması beklendiği için Çin’in uzay sektörünün geleceği adına kritik önem taşıyor.
Günümüzde ABD, yörünge sınıfı bir güçlendiriciyi başarıyla geri döndüren tek ülke konumunda bulunuyor. Yeniden kullanılabilir roketlerin öncüsü SpaceX, 22 Aralık 2015’te Falcon 9 ile söz konusu başarıyı yakalayan ilk isim olurken geçen ay Blue Origin şirketine ait New Glenn de benzer bir zaferle tarihe geçti.
Bahsedilen teknoloji, daha sık ve düşük maliyetli fırlatmaların önünü açıyor ve Çin’in planladığı internet uydu takımları gibi dev projelerin inşasına da katkı sağlıyor. SpaceX tarafından geliştirilen Starlink ağına rakip olması beklenen Çin’in Guowang ve Qianfan mega takımları, her biri 10.000 uydudan oluşan devasa ağlar kurmayı hedefliyor.
CZ-12A olarak da bilinen Long March 12A, alçak Dünya yörüngesine 12 ton yük taşıyabilen 62 metre uzunluğunda bir roketten oluşuyor. Mevcut durumda internet uydularını fırlatan gaz yağı yakıtlı Long March 12 roketinden türetilen araç, metan ve sıvı oksijenle çalışacak şekilde güncellendi. Hatta ocak ayında dikey kalkış-iniş testi yapılsa da sonucu resmi olarak açıklanmadı.
Çin’in geri kazanım çabaları sadece son fırlatmayla sınırlı kalmadı. 3 Aralık günü, yörüngeye ulaşan ilk yeniden kullanılabilir roket olan Zhuque-3 fırlatıldı ancak birinci aşama planlanan noktaya yakın bir yerde düşerek parçalandı. Tasarımcı LandSpace, iniş aşamasında yaşanan bir anormalliğin araştırıldığını bildirdi.
Pekin merkezli Space Pioneer tarafından geliştirilen Tianlong-3 de Jiuquan Satellite Launch Centre’da ilk uçuşu için bekliyor; ancak aracın ilk denemesinde iniş yapması beklenmiyor. Aralık ayı, Çin’in fırlatma takvimi için oldukça yoğun bir dönemden geçiyor; ülke bahsedilen ay içerisinde yeniden kullanılamayan roketlerle birçok uydu gönderdi.
China Daily‘nin haberine göre, 9 Aralık’ta sadece bir günde fırlatılan üç adet Long March roketi, internet uyduları, uzaktan algılama uydusu ve deneysel bir iletişim uydusunu yörüngeye başarıyla taşıdı.
Kaynak: https://www.scmp.com/news/china/science/article/3337415/chinas-reusable-rocket-ambitions-experience-second-setback-same-month
