Pentagon, Alibaba Group, Baidu Inc ve otomotiv üreticisi BYD dahil çok sayıda Çinli şirketi Çin ordusuna yardım ettiğini düşündüğü kurumlar listesine ekledi. Bu hamle, Washington ile Beijing arasındaki hassas diplomatik ilişkileri daha da karmaşık hale getiriyor.
ABD Savunma Bakanlığı, güncellenmiş bir 1260H listesi yayımladı. Liste, Pentagon’un Çin ordusu veya savunma sanayisi tabanı ile bağlantılı gördüğü şirketlerin bir dökümünü içeriyor.
Bu listeleme kararları doğrudan yaptırım getirmese de Savunma Bakanlığı’nın bu ayın sonundan itibaren listedeki şirketlerle doğrudan sözleşme yapmasını yasaklıyor. Ayrıca Haziran 2027’den itibaren bu şirketlerin ürün veya hizmetlerini üçüncü taraflar aracılığıyla tedarik etmesini de engelliyor.
22V Research şirketinin Çin Araştırmaları Başkanı Michael Hirson, “Bu dolaylı kısıtlamalar, ABD ordusuyla çalışan bazı ABD’li firmaları, listedeki Çinli şirketleri tedarikçi olarak bırakmaya zorlayabilir.” dedi.
Gelişmelerin ardından Baidu’nun ABD’deki depo sertifikaları %2,1 değer kaybetti, Alibaba %0,8 ve BYD %0,8 geriledi.
Listeye eklemeler, Başkan Donald Trump’ın geçen ay Beijing’de Çin lideri Xi Jinping ile bir araya gelmesinin ardından yapıldı. İki lider o görüşmede bir ticaret ateşkesi üzerinde anlaşmış ve ortak bir yatırım ve ticaret kurulu kurulacağını duyurmuştu. Bu son güncelleme, iki ülke ilişkilerinde tekrarlayan gerilimi ve Washington’ın Çin teknolojisini stratejik bir tehdit olarak görmesinden kaynaklanan güvenlik endişelerini açıkça ortaya koyuyor.
Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü salı günü yaptığı açıklamada, ABD’yi ulusal güvenlik bahanesi altında Çinli firmaları hedef alan “ayrımcı listeler” hazırladığı için eleştirdi. Sözcü, Çin’in, şirketlerinin meşru hak ve çıkarlarını korumak adına gerekli adımları atacağını belirtti.
Pentagon, şubat ayında benzer şekilde genişletilmiş bir listeyi kısa süreliğine yayımlamış, ardından Trump’ın Çin ziyareti beklendiği için hiçbir açıklama yapmadan geri çekmişti. Pazartesi günü sunulan versiyon büyük ölçüde şubat ayındaki güncellemeyi yansıtıyor ancak geri çekilen listeden çıkarılan Çinli bellek çipi üreticileri CXMT und YMTC’yi yeniden listeye dahil ediyor. Bu şirketlerin listeden çıkarılması, o dönem Washington’daki Çin şahinlerinin tepkisini çekmişti.
Savunma Bakanlığı bildirisinde, listedeki şirketlerin Çin Devlet Varlıkları Denetleme ve Yönetim Komisyonu ile bağlantılı kabul edildiği belirtiliyor. Bu şirketler, Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı ile olan bağları nedeniyle Çin’in savunma sanayisi tabanına “askeri-sivil füzyon” katkısı sağlayan kuruluşlar olarak tanımlanıyor.
Genişleyen Teknoloji Kıskacı
Listeye eklenen şirketlerin kapsamı, Washington’ın Çin’deki sivil teknoloji şirketlerinin devletin askeri öncelikleriyle ayrılamaz bir şekilde bağlandığı yönündeki görüşünü yansıtıyor. Bu durum, Washington’ın Çin’in yarı iletkenlerine, YZ donanımlarına ve gelişmiş üretimine yönelik kısıtlamalar getirmesine yol açan bir endişeyi de öne çıkarıyor.
Hirson, yatırım veya ihracat kara listesi oluşturmadığı için bu adımın büyük ölçüde sembolik kaldığını fakat Washington’ın hassas Çin teknolojisi etrafındaki sınırı ne kadar geniş çizdiğini gösterdiğini ifade etti. Bu sınır tüketici elektroniğini, biyoteknolojiyi ve robotiği kapsıyor.
Yine de Hirson, Washington’ın iki ülke arasındaki bağları istikrarlı bir zeminde tutmaya öncelik vermesi nedeniyle, ABD Hazine veya Ticaret Bakanlığı’nın bu yıl önde gelen Çinli teknoloji firmalarına daha resmi kısıtlamalar getirmesini beklemediğini söyledi.
Listeye ayrıca biyoteknoloji devi WuXi AppTec, lidar üreticisi RoboSense Technology ve insansı robotların önde gelen üreticilerinden Unitree de dahil edildi. ABD’li çip üreticisi Nvidia, geçtiğimiz hafta araştırma amaçlı robotlar geliştirmek üzere bu şirketle birlikte çalışma planlarını duyurmuştu.
Şirketler Karşı Çıkıyor
Son eklemelerde hedef alınan birçok şirket, bu tanımlamaya itiraz etti ve listeden çıkarılmak için adım atacağını açıkladı.
E-ticaret devi, CNBC’ye yaptığı açıklamada, “Alibaba’nın Madde 1260H Listesi’ne yerleştirilmesi gerektiği sonucuna varılacak hiçbir temel bulunmuyor. Alibaba bir Çin askeri şirketi değildir ve herhangi bir askeri-sivil füzyon stratejisinin parçası da olmamıştır. Şirketimizi yanlış tanıtma girişimlerine karşı mevcut tüm yasal yollara başvuracağız.” ifadesini kullandı.
Baidu da bu iddiayı reddederek, “Şirketin listeden çıkarılması adına elimizdeki tüm seçenekleri kullanmaktan çekinmeyeceğiz.” açıklamasını yaptı.
Pentagon’un listesine eklenen firmalar arasında yer alan elektrikli araç üreticisi NIO, salı günü yaptığı açıklamada, sonraki tedarik kısıtlamalarının şirketin ticari faaliyetlerini etkilemeyeceğini belirtti. Şirket, Çin askeri şirketi listesindeki “bu dahil edilme durumunu düzeltmek” adına ABD Savunma Bakanlığı ile “aktif bir şekilde” temasa geçeceğini bildirdi.
BYD, salı günü Hong Kong borsasına yaptığı bildirimde, listeye dahil edilmesinin “hiçbir haklı gerekçesi olmadığını” ve atılan adımın, ABD Savunma Bakanlığı dışındaki kişilerle gelecekteki olası ticari ilişkilerini etkilemeyeceğini kaydetti.
Bazı Çinli şirketler, listeye itiraz etmek amacıyla Pentagon’a dava açmıştı; Xiaomi, kazandığı bir mahkeme mücadelesi sonucunda Mayıs 2021’de listeden çıkarılmayı başarmıştı.
Asia Group Çin Ülke Direktörü Han Shen Lin, salı günü CNBC’nin “The China Connection” programında, genişletilen listenin Washington’da “ulusal güvenlik endişelerinin ekonomik politikayı giderek daha fazla şekillendirdiğini” gösterdiğini söyledi.
Lin, “Washington ve Beijing istikrar arayışında olsa bile, ABD’de Çin’in teknolojik ve askeri kullanımı konusundaki partiler üstü endişeler devam ediyor ve bu durum birçok sektörde daha sert politikaların önünü açıyor.” dedi ve iş dünyası yöneticilerini yatırım ile kurumsal planlamalarda jeopolitiği dikkate almaya çağırdı.
Kaynak: https://www.cnbc.com/2026/06/09/alibaba-baidu-byd-named-on-pentagons-china-military-list-.html
