Füzyon girişimleri için zor kısım geride kaldı: 2022’deki çığır açan bir deney sayesinde, kontrollü nükleer füzyon reaksiyonlarının tükettiklerinden daha fazla enerji üretebildiğini biliyoruz ancak şirketlerin şimdi de reaktörlerinin ticari olarak kazanç sağlamaya yetecek kadar elektrik üretebileceğini kanıtlaması gerekiyor.
İlk seçenek, sıcaklığı artırıp daha fazla ısı üreterek büyük bir türbini döndürecek buharı elde etmek. Diğer seçenek ise elektriği doğrudan füzyon reaksiyonlarının kendisinden toplamak. Bu yaklaşım, daha verimli olma vaadi taşıyor.
Realta Fusion, 19 Haziran’da gerçekleştirdiği bir deneyde, WHAM adlı füzyon cihazından doğrudan elde ettiği elektriği kullanarak bir ampulü başarıyla çalıştırdığını duyurdu. Wisconsin merkezli girişim, böyle bir başarıyı kamuoyuna açıkça gösteren ilk özel şirket olduğuna inanıyor.
Realta Fusion’ın kurucu ortaklarından ve CEO’su Kieran Furlong, TechCrunch’a yaptığı açıklamada, “Plazmadan enerji elde edebiliyoruz.” dedi. Furlong, bu dönüm noktasının “nelerin mümkün olduğunu” gösterdiğini sözlerine ekledi.
Realta, yüksek enerji gerektiren bir işlem olan reaktör plazmasını ısıtma adımında doğrudan elektrik dönüşümünü kullanmayı planlıyor. Furlong, doğrudan dönüşümün yaklaşık %90 verimliliğe sahip olacağını, yani potansiyel enerjinin %90’ını elektriğe dönüştüreceğini öngörüyor. Karşılaştırma için günümüzdeki fisyon reaktörlerinde kullanılan buhar türbinleri yaklaşık %33 verimlilikle çalışıyor. Şirket ne kadar çok enerji toplayabilirse, kârlılığa o kadar hızlı ulaşacak.
Her güç santrali, sadece çalışabilmek için ürettiği enerjinin bir kısmını tüketir. Füzyon reaktörleri de bu durumun bir istisnası değil. Füzyon girişimlerinin bugün karşı karşıya olduğu en büyük zorluk, tükettiğinden daha fazla enerji üretebilen reaktörler inşa etmek. Doğrudan enerji dönüşümünün sağladığı verimlilik artışı, bu engelin aşılmasını kolaylaştıracak gibi görünüyor.
Realta’nın ticari reaktörlerinde kullanmayı planladığı döteryum-trityum yakıtlı füzyon reaksiyonlarından elde edilen enerjinin yaklaşık %20’sini, alfa parçacıkları olarak bilinen yüklü helyum çekirdekleri oluşturuyor. Girişim, prototip bir elektrik dönüştürücü üreterek bunu reaktörünün ucuna entegre etti. Böylelikle, 100 voltta birkaç amperlik elektrik üretecek kadar girdi enerjisi toplamayı ve birkaç ampulü çalıştırmayı başardı.
Ticari ölçekli bir güç santralinde, doğrudan enerji dönüştürücülerinin plazmayı ısıtmak için yeterli enerjiyi sağlaması bekleniyor. Furlong, “Temelde elektriği yeniden dolaşıma sokabiliyorsunuz. dedi.
Furlong nihayetinde, bu döngüselliğin ticari ölçekli bir güç santralinin toplam çıktısını %20 ile %30 oranında artırabileceğini tahmin ediyor. Süreci açıklarken, “Tabiri caizse, elektriği bir volan gibi sürekli döndürmek büyük avantaj sağlıyor.” ifadesini kullandı.
Doğrudan enerji dönüşümünü sergileyen ilk şirket olsa da Realta, söz konusu teknolojiyi reaktöründe kullanmayı planlayan tek girişim değil. Sam Altman destekli bir girişim olan Helion için de doğrudan enerji dönüşümü planlarının merkezinde yer alıyor ancak şirket bunu henüz kamuoyuna açık bir şekilde göstermedi.
Furlong, elektriği doğrudan füzyon reaksiyonundan toplamanın, reaktör tasarımının “ekonomik boyutuna gerçekten büyük katkı sağladığını” belirtti.
Realta daha önce, 2025’te Future Ventures liderliğindeki A Serisi yatırım turunda 36 milyon dolar fon toplamıştı. Furlong, şirketin şu anda yeni bir yatırım turu sürecinin ortasında olduğunu söyledi.
Kaynak: http://techcrunch.com/2026/06/30/realta-fusion-generates-electricity-directly-from-a-fusion-reaction-an-apparent-first/
