Şebeke bağlantıları ve yeni türbinler için yıllar süren kuyruklara takılan bazı YZ veri merkezleri, The New York Times’ın haberine göre dönüştürülmüş jet motorlarıyla kendi elektriğini üretiyor.
Emekliye ayrılan uçaklardan sökülen ve doğalgaz yakacak biçimde yeniden yapılandırılan bu motorlar, kimse tarafından kalıcı bir enerji santrali olarak görülmüyor fakat enerji arzının YZ altyapı hamlesinin ne kadar gerisinde kaldığını gösteren başka bir işaret niteliği taşıyor.
Kuyrukta bekleyen şirketler açısından dönüştürülmüş jet motorlarının en büyük çekim noktası, ne kadar hızlı devreye alınabildikleri. Rystad Energy analisti Audun Martinsen The Times’a, “Bütün mesele enerjiyi mümkün olduğunca hızlı elde etmek.” dedi. Martinsen, jet motorlu üniteler sayesinde şirketlerin “bir veri merkezini 24 ay içinde çalışır duruma getirebildiklerini” belirtti.
Kıyaslama yapmak gerekirse Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre Kuzey Virginia’da şebekeye 100 megawattlık kapasite bağlamak yaklaşık yedi yıl sürüyor. Dünyanın önde gelen enerji üretim ekipmanı üreticilerinden Mitsubishi Power’ın bir yöneticisi geçen hafta Bloomberg’e, enerji kapasitesinin büyük bölümünün ancak 2031 yılına kadar devreye girmesinin beklendiğini söyledi.
Bu gecikmeler bazı durumlarda veri merkezi işletmecilerinin şimdiden iş kaybetmesine yol açtı. Geçen ay Microsoft; yerel enerji şirketinin 2030’ların başına veya ortalarına kadar yeterli elektrik sağlayamayacağını bildirmesi üzerine, Nscale’in İngiltere Loughton’daki veri merkezinin ana müşterisi olmaktan çekildi.
Elon Musk’ın xAI şirketi, bu motorları şimdiden kullanan aktörler arasında. The Times’ın eyalet izin belgelerine ve uydu görüntülerine dayandırdığı habere göre şirket, Memphis’teki Colossus 2 veri merkezine güç sağlamak amacıyla Mississippi’ye sekiz adet jet motoru türbini kurdu. Bu üniteler, Boeing jetlerinde yaygın kullanılan bir GE motorunu yeniden yapılandıran ProEnergy tarafından sağlanıyor.
2025 yılında OpenAI, Teksas Abilene’deki ilk Stargate sahasında gaz türbinleri kullanarak Musk’ın izinden gitti. YZ veri merkezleri kuran Denver merkezli girişim Crusoe, bu Abilene yerleşkesini inşa ediyor ve nisan ayında ProEnergy’den dönüştürülmüş 13 ünite sipariş etti.
Crusoe, eylül ayında süpersonik yolcu jeti geliştiren Boom Supersonic şirketinden 29 doğalgaz türbini satın almaya yönelik 1,25 milyar dolarlık anlaşmadan çekildi. Söz konusu girişim, geliştirdiği jet motorunun bir versiyonunu veri merkezleri için enerji santrali olarak da satmaya başlamıştı. O dönemde bir Crusoe sözcüsü TechCrunch’a, şirketin türbin kullanma planını sürdürdüğünü söyledi.
Şu anda Trump yönetimi de veri merkezlerini kendi elektriğini üretmeye teşvik ederek baskıyı artırıyor.
Bununla birlikte dönüştürülmüş jet motorları bazı ödünleri de beraberinde getiriyor: The Times’ın aktardığına göre bu motorlar geleneksel gaz santralleri için tasarlanan türbinlere kıyasla daha düşük verimle çalışıyor, çevreyi daha çok kirletiyor ve aynı miktarda elektrik üretmek için bu motorlardan daha fazla sayıda kullanmak gerekiyor. Bu durum dönüştürülmüş jet motorlarını nihayetinde kısa vadeli bir geçici çözüm haline getirebilir; nitekim bazı uzmanlar verimlilik ve çevre kaygılarının bir iki yıl içinde önem kazanabileceğini belirtiyor.
Kaynak: http://techcrunch.com/2026/11/03/data-centers-are-turning-to-old-jet-engines-as-the-wait-for-power-grows/
