Otonom araçlar, ABD yollarındaki trafik kazalarını ve buna bağlı yaralanmaları ciddi ölçüde azaltma potansiyeline sahip. Geçmiş veriler ve güncel eğilimler temel alınarak hazırlanan yeni bir JAMA Surgery çalışması sürücüsüz araçların 2025 ile 2035 yılları arasında 1 milyondan fazla yaralanmayı önleyebileceğini ortaya koyuyor. Tahminler, önümüzdeki on yılda trafik kaynaklı yaralanmalarda yaklaşık %3,6’lık bir düşüş yaşanabileceğine işaret ediyor.

Motorlu taşıt kazaları, dünya genelinde önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ediyor. Yalnızca ABD’de her gün 120’den fazla kişinin hayatını kaybetmesine yol açan kazalar, önde gelen ölüm nedenleri arasında yer alıyor. 2022 yılı verileri, trafik kazalarının 2,6 milyondan fazla acil servis başvurusuna neden olduğunu gösteriyor. Ölümcül kazaların etkisi yalnızca olay anıyla sınırlı kalmıyor; sağlık harcamaları ve kaybedilen ekonomik üretkenlik nedeniyle ülke ekonomisine 470 milyar doları aşan bir yük bindiriyor.

Kazaların büyük bölümü insan hatası veya alkol ve madde etkisi altında araç kullanımı gibi nedenlerden kaynaklanıyor. Risk faktörlerinin azaltılması, yol güvenliğini önemli ölçüde iyileştirebiliyor. Mevcut araştırmalar, tam otonom araçların yaygınlaşmasının bu süreci olumlu yönde etkileyebileceğini gösteriyor. Waymo gibi şirketlerden elde edilen ilk veriler, sürücüsüz araçların kaza oranlarını insan sürücülere kıyasla %80’e varan oranlarda düşürebileceğine işaret ediyor.

Otonom araçların trafikte daha fazla yer almasıyla birlikte, teknolojinin toplum sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkilerini anlamak için bağımsız ve kapsamlı çalışmalara duyulan ihtiyaç da artıyor.

Sürücüsüz Araçların Etkisi Nasıl Hesaplandı?

Kanada merkezli bir araştırma ekibi, otonom araçların yaralanma oranları üzerindeki etkisini daha net değerlendirmek amacıyla kapsamlı bir analiz gerçekleştirdi. Ekip, 2009–2023 yılları arasındaki ABD ulusal trafik verilerini inceleyerek 2025–2035 dönemine yönelik projeksiyonlarını doğrusal regresyon modeliyle oluşturdu.

Çalışma, iki temel soruya odaklandı: Otonom araçların toplamda ne kadar mesafe kat edeceği ve insan sürücülere kıyasla ne ölçüde daha güvenli olacakları.

Araştırmacılar, benimsenme oranlarını tahmin etmek için matematiksel bir büyüme eğrisi kullandı ve 2035 yılına kadar yolların %1, %2,5, %5 ve %10’unun otonom araçlar tarafından kullanıldığı dört farklı senaryoyu değerlendirdi. Güvenlik açısından ise araçların insan sürücülere kıyasla %50 daha güvenli olduğu varsayımı ile Waymo verilerine dayanan ve %80 daha güvenli kabul edilen daha iyimser bir senaryo ele alındı.

Sonuçlara göre, otonom araçların yol kullanımının yalnızca %1 ile sınırlı kaldığı ve güvenlik avantajının %50 olduğu en düşük senaryoda bile 67.000’den fazla yaralanmanın önlenebileceği hesaplandı. Kullanım oranının %10’a yükseldiği ve güvenlik farkının %80’e ulaştığı senaryoda ise engellenen yaralanma sayısının 1 milyonu aşabileceği görüldü.

Araştırmacılar, otonom araç kullanımının henüz erken aşamada olması nedeniyle uzun vadeli gerçek dünya güvenlik verilerinin sınırlı kaldığını vurguluyor. Yeni veriler elde edildikçe projeksiyonların güncellenmesi gerektiği belirtilirken, gelecekte yapılacak çalışmaların özellikle en ağır yaralanmaların ve ölümlerin görüldüğü otoyol verilerine odaklanması planlanıyor.

Kaynak: https://techxplore.com/news/2026-01-cars-million-road-injuries.html