Dünyanın ticari olarak üretilen ilk nükleer enerjili uydusu, bir SpaceX Falcon 9 roketiyle yörüngeye ulaştı.
Florida merkezli City Labs şirketi tarafından üretilen BOHR (Betavoltaic Orbital High-Reliability) uydusu, 7 Temmuz sabahı erken saatlerde SpaceX‘in Transporter-17 paylaşımlı fırlatma göreviyle uzaya gönderildi.
Toplam 81 faydalı yük taşıyan Transporter-17 görevinin Falcon 9 roketi, California’daki Vandenberg Space Force Base‘de bulunan SpaceX platformundan sabah erken saatlerde havalandı ve yaklaşık 50 dakika sonra faydalı yüklerini farklı yörüngelerine bırakmaya başladı.
BOHR, patentli NanoTritium betavoltaik mikro güç kaynağını uzayda ilk kez test eden City Labs imzalı yenilikçi bir CubeSat gösterim görevi. NASA‘nın Voyager sondaları gibi uzay araçlarının radyoizotop termoelektrik jeneratörlerinin plütonyum çekirdeklerinden yayılan ısıdan güç üretmesine benzer şekilde, City Labs‘in NanoTritium cihazı da trityumun radyoaktif bozunmasından yayılan beta parçacıklarını bir yarı iletken vasıtasıyla doğrudan elektriğe dönüştürüyor.
City Labs CEO’su Peter Cabauy yaptığı açıklamada, “Bu, uzaydaki ticari nükleer güç açısından tarihi bir adım.” dedi.
BOHR, uzay araçlarına güneş enerjisine bağımlı kalmadan kesintisiz güç sağlamayı hedefleyen yeni teknolojisinin uygulanabilirliğini test etmek üzere bir öncü görev olarak tasarlandı. Trityum çekirdeği aslında BOHR‘un ana güç kaynağı olmasa da (küp uydu genel operasyonlar için hâlâ güneş enerjisine bağımlı) City Labs‘in bu teknolojisi, Ay’ın kutuplarındaki kalıcı gölgede kalan bölgeler gibi mevcut uzay araçlarının uzun süre çalışamadığı yerleri keşfedebilecek yeni araçların önünü açabilir.
Özellikle Ay’ın güney kutbu, NASA‘nın Artemis Ay’a iniş görevlerinin hedef bölgesi olarak öne çıkıyor. Buradaki bol miktardaki su buzu ve bunun bir kaynak olarak çıkarılma potansiyeli, Ay’ın güney kutbunu Ay’da uzun süreli yaşamı desteklemek açısından oldukça elverişli kılıyor. NASA da bu hedefi desteklemek amacıyla nükleer reaktör teknolojisinin geliştirilmesini aktif olarak finanse ediyor.
Şirket yaptığı açıklamada, “City Labs’in BOHR uydusu bu zorluğa verilen ilk ticari yanıt olarak öne çıkıyor.” ifadesine yer verdi. Küp uydunun NanoTritium güç kaynağı bir Ay üssüne güç sağlamak için henüz yeterli enerji üretemese de City Labs, bu uygulamanın ölçeklenerek zamanla bunu başarabileceğini öngörüyor.
Güç sisteminin temeli olarak trityum kullanmanın bir diğer avantajı ise yaydığı düşük radyasyon seviyeleri. Şirket, “City Labs’in trityum tabanlı güç sistemleri; standart ticari fırlatma ortamlarında güvenli kullanım, taşıma ve entegrasyon için tasarlandı.” açıklamasında bulundu.
BOHR ve City Labs’in trityum geliştirme projesi, bir ABD Savunma Bakanlığı sözleşmesi kapsamında finanse edildi. Görev aynı zamanda, Trump‘ın 2019‘da yayımladığı Ulusal Güvenlik Başkanlık Muhtırası-20 çerçevesinde ABD Federal Havacılık İdaresi’nin (FAA) nükleer fırlatma onayı verdiği ilk nükleer enerjili görev oldu.
City Labs, görevin başarısının gelecekte hem ulusal savunmayı hem de özel uzay görevlerini destekleyecek daha fazla nükleer enerjili uzay aracının önünü açmasını umuyor.
Cabauy, “BOHR, güvenli, kompakt ve yasal onayları alınmış nükleer güç sistemlerinin rutin ticari kullanım için hazır olduğunu kanıtlıyor.” dedi.
Kaynak: https://www.space.com/space-exploration/launches-spacecraft/spacex-just-launched-the-1st-ever-nuclear-powered-commercial-satellite
