Teknoloji endüstrisi, sohbet botlarının zihinsel sağlık krizi yaşayan bireyleri int*hara teşvik ettiği ve süreci kolaylaştırdığı sarsıcı olaylara pek çok kez tanıklık etti. Bu durum, yapay zeka modellerinin arkasındaki şirketlere karşı açılan çok sayıda haksız *lüm davasıyla neticelendi.
Şimdiyse tam tersi bir tabloyla karşı karşıyayız: *lme hakkınızı kullanmak istiyorsanız, böylesine hayati bir kararı verebilecek zihinsel yetkinliğe sahip olduğunuz konusunda bir yapay zekayı ikna etmeniz gerekiyor.
Futurism tarafından aktarılan bilgilere göre, Sarco olarak bilinen tartışmalı destekli int*har cihazının mucidi, bireyin yaşamına son verme kararını verecek kadar sağlıklı bir zihne sahip olup olmadığını belirleyen, yapay zeka tarafından yönetilen bir psikiyatrik testi devreye soktu. Şayet kişi yapay zeka tarafından zihinsel açıdan yeterli bulunursa, int*har kabini aktif hale getiriliyor ve bireye son yolculuğuna çıkıp çıkmamaya karar vermesi adına 24 saate kadar süre tanınıyor. Belirtilen zaman dilimi kaçırılırsa, tüm sürecin en baştan başlatılması şart koşuluyor.
Tartışmaların odağındaki Sarco, yapay zeka destekli zihinsel uygunluk testi tanıtılmadan önce de büyük huzursuzluk yaratmıştı. Mucit Philip Nitschke tarafından lahit kelimesinden türetilen cihaz, 2019 yılında inşa edildi ve ilk kez 2024 yılında kullanıldı. Bağışıklık sistemi ciddi şekilde çökmüş olan 64 yaşındaki Amerikalı bir kadın, destekli int*harın teknik olarak yasal kabul edildiği İsviçre’de, süreci bizzat yöneterek hayatına son verdi. Bildirilene göre kadın, kabin içindeki azotu serbest bırakan düğmeye basmadan evvel Hollandalı bir psikiyatrist tarafından yürütülen geleneksel bir değerlendirmeden geçti; zira sözü edilen tarihte yapay zeka modülü henüz hazır değildi.
Sarco kullanımı, kadının *lümü sırasında orada bulunan “destekli int*har savunucusu” Dr. Florian Willet‘in tutuklanmasıyla sonuçlandı. İsviçre emniyeti, doktoru int*hara yardım ve yataklık suçlamasıyla gözaltına aldı. Ülke yasalarına göre destekli int*har, kişinin süreci hiçbir “dış yardım” almadan bizzat yürütmesi ve yardım edenlerin “herhangi bir çıkar gözetmemesi” şartıyla yasal sayılıyor. Dr. Willet, tutuklanma süreci ve sonrasında yaşadığı psikolojik travma sebebiyle 2025 yılında Almanya’da destekli int*har yoluyla hayata gözlerini yumdu.
Willet’in yeni yapay zeka değerlendirmesiyle incelenip incelenmediği belirsizliğini koruyor ancak Nitschke, belirtilen testi çiftler için tasarladığı yeni Sarco versiyonuna dahil edeceğini ifade ediyor. “Double Dutch” adı verilen model, her iki partneri de ayrı ayrı değerlendirecek ve yan yana uzanarak öteki dünyaya birlikte geçebilmeleri için birleşik bir kabine girmelerine imkan tanıyacak.
Tüm bu süreç temel bir soruyu gündeme taşıyor: Söz konusu işlem için neden yapay zekaya ihtiyaç duyuluyor? Sarco kabini şimdiye kadar toplamda yalnızca bir defa kullanıldı ve kullanımda bir insan psikiyatrist bulundu. Neticesinde operasyon hacmi, değerlendirmeyi bir yapay zekaya devretmeyi gerektirecek kadar yoğun ilerlemiyor.
Destekli int*har hakkındaki görüşünüz ne olursa olsun, insan değerlendirmesi yerine yapay zeka testinin konulması, *lüm tercihinin onurunu zedeleyen bir girişim gibi hissettiriyor. Yaşamının sonuna gelmiş bir insan, sadece bir CAPTCHA testini geçmeyi değil, ciddiye alınmayı ve insani bir değerlendirme görmeyi hak ediyor.
Kaynak: https://gizmodo.com/controversial-swiss-suicide-pod-gets-an-ai-powered-mental-fitness-upgrade-2000712092
