Güneş panelleri gün ışığına, rüzgar türbinleri ise değişken hava koşullarına ihtiyaç duyarken, gelgit enerjisi çok az yenilenebilir teknolojiyle kıyaslanabilecek bir avantaj sunuyor: öngörülebilirlik.
İskoçya’nın Orkney Islands açıklarında faaliyet gösteren yüzen bir gelgit türbini olan Orbital O2, bu çabanın ön saflarında yer alıyor. Orbital Marine Power tarafından geliştirilen 2 megawattlık (MW) sistem, dünya çapında faaliyetteki en güçlü gelgit türbini olarak kabul ediliyor ve deniz enerjisi sektöründe en yakından takip edilen projelerden biri haline geldi.
Şebekeye ilk kez 2021 yılında elektrik aktarmaya başlayan O2, gelgit gücünün gelecekteki temiz enerji sistemlerine nasıl katkı sağlayabileceğini gösteren büyük ölçekli bir model olmayı sürdürüyor. Orbital Marine Power’a göre türbin, yaklaşık 2.000 eve yetecek kadar elektrik üretebiliyor ve yılda yaklaşık 2.200 ton karbondioksit salımını önleyebiliyor.
Orbital O2 Nasıl Çalışıyor?
Okyanus yüzeyinin üzerinde yükselen geleneksel deniz üstü rüzgar türbinlerinin aksine Orbital O2, enerjisini suyun altındaki hızlı gelgit akıntılarından alıyor. Sistem, dört noktalı bir sabitleme sistemiyle deniz tabanına demirlenmiş, yaklaşık 74 metre (243 fit) uzunluğunda yüzen çelik bir yapıdan oluşuyor. Platformun her iki yanında, iki devasa türbin gövdesini (nacelle) taşıyan açılır kapanır bacaklar yer alıyor.
Her bir gövde, 20 metre çapındaki bir rotora bağlı 1 MW’lık bir jeneratöre ev sahipliği yapıyor. İkiz türbinler bir araya geldiğinde toplamda 2 MW’lık bir nominal çıkış gücü sağlıyor.
Gelgit Orkney çevresindeki dar kanallardan akarken su rotorlardan geçiyor, onları döndürüyor ve elektrik üretiyor. Rüzgarın aksine gelgit akıntıları; Dünya, Ay ve Güneş arasındaki kütle çekimsel etkileşimden güç alıyor. Bu durum, akıntıları yıllar öncesinden bile yüksek hassasiyetle öngörülebilir kılıyor.
Türbinin en belirgin özelliklerinden biri, yüzen tasarımı. Gövdeler ve rotorlar, pahalı su altı bakım işlemlerine gerek kalmadan inceleme ve servis için su yüzeyinin üzerine kaldırılabiliyor. Böylelikle deniz enerjisi teknolojilerinin önündeki en büyük engellerden biri olan bakım maliyetleri ciddi oranda düşüyor.
Gelgit Enerjisi Neden Dikkat Çekiyor?
Gelgit enerjisi, uzun süredir en çok gelecek vadeden ancak bir o kadar da zorlu yenilenebilir enerji kaynaklarından biri olarak görülüyor. Hava koşullarına göre dalgalanan güneş ve rüzgar enerjisinin aksine, gelgit döngüleri olağanüstü bir doğrulukla biliniyor.Bu nedenle şebeke operatörleri elektrik üretimini çok daha güvenilir biçimde tahmin edebiliyor.
O2, dünyanın önde gelen deniz enerjisi test merkezlerinden biri olan Orkney’deki European Marine Energy Center (EMEC) bünyesinde kurulu durumda. Bölgedeki gelgit hızının saniyede 3 metreyi aşması, ticari ölçekteki gösterimler için ideal koşullar sunuyor.
Araştırmacılar ve enerji şirketleri, gelgit enerjisini rüzgâr ve güneş üretiminin potansiyel bir tamamlayıcısı olarak değerlendiriyor. Gün ışığının sınırlı veya rüzgâr hızının düşük olduğu dönemlerde, öngörülebilir gelgit enerjisi yenilenebilir elektrik arzını dengelemeye yardımcı olabilir.
Sırada Ne Var?
Gelgit enerjisi, güneş ve rüzgâr enerjisine kıyasla nispeten küçük bir sektör olmayı sürdürse de bu alana duyulan ilgi giderek artıyor. Orbital Marine Power, şimdiden daha büyük yeni nesil sistemler geliştiriyor ve çok daha fazla elektrik sağlayabilecek çoklu gelgit türbini dizilimlerine yönelik planlar hazırlıyor. Şirket kısa süre önce, kurulumları test sahalarının ötesine taşımayı hedefleyen gelecek projeler ve sertifikasyon çalışmaları konusunda ilerleme kaydettiğini bildirdi.
Şimdilik Orbital O2, sektör için bir dönüm noktası olma özelliğini koruyor. Bu yüzer yenilenebilir enerji makinesi, okyanus gelgitlerinin muazzam gücünün şebeke ölçeğinde kullanılabileceğini gösteriyor. Gelgit teknolojisi gelişmeye ve maliyetler düşmeye devam ederse, dünya kıyılarından geçen öngörülebilir akıntılar küresel temiz enerji karmasının giderek daha önemli bir parçası haline gelebilir.
Kaynak: https://interestingengineering.com/energy/meet-orbital-o2-the-record-breaking-tidal-turbine-harnessing-ocean-currents
