Washington, Temmuz ve Ağustos aylarında ulusal güvenlik endişelerini gerekçe göstererek yabancı yapımı gelişmiş robotik sistemlere yönelik kısıtlamaları sıkılaştırdı ve ithal dronlar ile bileşenlerine yüksek gümrük vergileri getirdi. Dron vergileri Eylül ayında yürürlüğe girecek, ek bileşen vergileri ise 2027 yılında bunu takip edecek.
Bu adımlar, ABD’nin stratejik açıdan önemli sektörlerde yabancı teknolojiyi kısıtlamaya yönelik daha geniş kapsamlı çabasının bir parçasını oluşturuyor. ABD Federal İletişim Komisyonu’nun (FCC) 2021 yılında oluşturduğu Covered List, başlangıçta Huawei, ZTE ve Hikvision gibi şirketlerin telekomünikasyon ve gözetim ekipmanlarını hedef alırken daha sonra yabancı yapımı dronlara ve son olarak gelişmiş robotik cihazlara kadar genişledi.
Son hamle, Çinli üreticilerin hem dron hem de insansı robot pazarında hakim konumlar elde ettiği ve ABD ile Avrupalı rakiplerin yakalamakta zorlandığı fiyatlarla rekabet ettiği bir dönemde geldi.
Kısıtlamalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde küresel robotik sektörü için daha büyük bir soruyu gündeme getiriyor: Çin menşeli dronlar ve insansı robotlar ABD pazarının giderek daha fazla dışında kalırsa rekabet bundan sonra nereye kayacak?
Kısıtlamalar Amerikan pazarının belirli bölümlerini koruyabilir ancak Çin’in küresel üretim ölçeği ve maliyet avantajlarına doğrudan bir çözüm sunmuyor.
TechCrunch‘a konuşan sektör analistleri ve yöneticileri, ortaya çıkacak sonucun net bir ABD-Çin ayrışmasından ziyade daha parçalı bir küresel pazar olacağını ifade ediyor. Bu senaryoda Çinli şirketler farklı bölgelerde büyürken ABD’li ve müttefik üreticiler güvenlik gereksinimlerinin daha ön planda olduğu pazarlarda rekabet edecek.
Ölçek Farkı
ABD ve Çin robotik sektörleri birbirine derinden bağlı kalmaya devam ediyor fakat iki ülke rekabete oldukça farklı avantajlarla giriyor. TDK Ventures yatırım direktörü Ankur Saxena, yarı iletkenlerin aksine robotiğin sadece bir ülkenin kolayca kontrol edebileceği tek bir teknolojiye bağlı olmadığını söyledi.
Counterpoint raporuna göre Çin, bu yılın ilk yarısında küresel sevkiyatların 22.000 adede ulaşmasıyla insansı robot üretiminde küresel pazarı domine ediyor ve bu sevkiyatların büyük çoğunluğu Çinli üreticilerden geliyor. Counterpoint Research kıdemli analisti Soumen Mandal ise ABD’li şirketlerin buna kıyasla çok daha küçük bir ölçekte faaliyet gösterdiğini belirtti.
Counterpoint verilerine göre sevkiyat hacmine göre dünyanın en büyük beş insansı robot üreticisi olan AgiBot, Unitree, Galbot, UBTECH ve Leju Robotics‘in tamamı Çin merkezli ve bu şirketler 2026‘nın ilk yarısındaki küresel sevkiyatların yüzde 86‘sını oluşturdu.
Bu avantaj katlanarak artabilir. Saxena, düşük fiyatların Çinli üreticilerin daha fazla robotu kullanıma sunmasını sağladığını, bunun da teknolojilerini geliştirecek gerçek dünya verileri ürettiğini belirtiyor. Yüksek üretim hacimleri ise maliyetleri daha da aşağı çekebiliyor.
Mandal, Çinli insansı robot üreticilerinin teknoloji yığınının daha fazla bölümünü şirket içinde geliştirerek ve Çin’in mevcut üretim altyapısından yararlanarak maliyetleri daha da düşürdüğünü söyledi. Örneğin Unitree daha fazla bileşeni şirket içinde geliştirirken XPeng gibi otomobil üreticileri robotik sektörüne girerken çip ve araç üretimindeki deneyimlerinden yararlanabiliyor.
Saxena TechCrunch‘a yaptığı açıklamada, “ABD öncü YZ, yazılım ve yarı iletken yeniliklerinde lider konumda. Çin ise üretim ölçeği, tedarik zinciri derinliği ve maliyet avantajında öne çıkıyor.” dedi.
Bu üretim üstünlüğü, Çinli şirketlerin insansı robot fiyatlarını ABD’li rakiplerinin çoğunun yakalayamayacağı bir hızda düşürmesini sağladı.
Saxena ayrıca “Yaptırımlarla bir maliyet eğrisini aşamazsınız. Onu ancak daha fazla üreterek geçebilirsiniz ve Amerika bunun gerektirdiği on yıl sürecek yatırıma henüz başlamadı.” şeklinde konuştu.
Çin Bundan Sonra Nereye Yönelecek?
Görünen o ki yanıt, giderek daha fazla ABD dışındaki pazarlarda aranacak. Saxena’ya göre Çinli robotik şirketleri Amerikan pazarına erişimlerini kaybetseler bile hâlâ büyük bir iç pazara sahip ve özellikle uygun fiyatlı otomasyona olan talebin arttığı bölgelerde genişleyebilecekleri önemli bir alan bulunuyor.
Mandal, Çinli robotik şirketlerinin Avrupa, Güneydoğu Asya, Latin Amerika ve Orta Doğu genelinde ciddi iş gücü açığı bulunan ve fiyat duyarlılığı yüksek pazarları şimdiden hedeflediğini söyledi.
Mandal, insansı robot üreticilerinin Çinli elektrikli araç şirketlerine benzer bir yol izlemesini bekliyor: İç pazarda ölçek yakalamak, denizaşırı pazarlara açılmak ve zamanla yerel üretim tesisleri kurmak. İş gücü sıkıntısı ve nüfus düşüşü yaşayan ülkeler, özellikle robotların tekrarlayan görevleri üstlenebildiği imalat sektöründe insansı robotlar için ilk pazarlar haline gelebilir.
Dron pazarı, daha parçalı hale gelen bu robotik tablosunun nasıl görünebileceğine dair erken bir ipucu sunuyor. Virginia merkezli dron üreticisi Heven AeroTech kurucusu ve CEO’su Bentzion Levinson, sektörün giderek iki ekosisteme ayrıldığını belirtiyor: ABD üretimi ve NDAA uyumlu sistemler etrafında şekillenen ABD liderliğindeki pazar ile düşük maliyetli ve yüksek hacimli üretime odaklanan Çin liderliğindeki pazar.
Levinson, Batılı üreticilerin maliyetin ana avantaj olmaya devam ettiği düşük segment tüketici dronu pazarında Çinli şirketleri yenmesinin zor olduğunu ifade ediyor. Bunun yerine ABD’li ve müttefik şirketler, güvenlik gereksinimlerinin daha fazla ağırlık taşıdığı savunma ve kritik altyapıya yönelik uzun menzilli otonom sistemlerde daha fazla rekabet edebilir.
Levinson, bir sonraki rekabet alanının dronların kendisinden ziyade onlara güç veren teknolojiye ve taşıdıkları ekipmanlara kaydığını düşünüyor. Özellikle batarya kısıtlamalarına dikkat çeken Levinson, “Bir sonraki savaş alanı, yeni nesil enerji ve faydalı yük mimarisine kimin sahip olacağı üzerinden şekillenecek.” dedi. Dronlar daha yetenekli hale geldikçe batarya sınırlamalarının güç sistemlerini giderek daha önemli bir rekabet noktası yapabileceğini ekledi.
Agility Robotics, Temmuz ayında FCC’nin aldığı kararı memnuniyetle karşıladı ve bu kararın, dron sektöründe olduğu gibi ABD pazarına iyice yerleşmeden önce yabancı yapımı gelişmiş robotlara yönelik güvenlik endişelerini çözebileceğini belirtti. Şirket, ABD’de tasarlanan ve monte edilen “Digit” insansı robotunu örnek gösterirken robotik araştırmalarını ilerletmek için gereken araç ve teknolojilere erişimin devam etmesi çağrısında bulundu.
Daha Bölgesel Bir Robotik Pazarı
Saxena, “Çin’in alternatifi tamamen yerel bir ABD tedarik zinciri değil; çeşitlendirilmiş bir müttefik tedarik zinciridir.” ifadesini kullandığını belirtti.
Bu durum Asya’nın diğer bölgelerinde fırsatlar yaratabilir. Japonya endüstriyel robotik ve hassas üretimde onlarca yıllık deneyime sahip. Güney Kore elektronik, batarya ve otomotiv alanlarında güç sunuyor. Tayvan ise yarı iletkenlerde önemli bir oyuncu konumunda. Ancak Saxena’ya göre Çinli bileşenler küresel robotik sektörünün geneline çok derin biçimde yerleştiği için bu ülkelerin hiçbiri Çin’in yerini kolayca alamaz.
Mandal, Asyalı üreticilerin daha düşük maliyetli Çin robotları ile daha pahalı ABD ürünleri arasında orta bir yol olarak öne çıkabileceğini düşünüyor. Boston Dynamics‘in sahibi olan Güney Koreli Hyundai ve Japon Toyota, insansı robotlara adım atarken araç, üretim ve otonom sistemlerdeki uzmanlıklarından faydalanarak robotiğe yatırım yapan otomobil üreticileri arasında.
Geleneksel tarım ekipmanlarını otonom makinelere dönüştürmek için YZ ve robotik yazılımları kullanan California merkezli tarım teknolojisi girişimi Beagle Technology’den Yang Fang, TechCrunch’a robotik sektörünün giderek daha bölgesel hale gelmesinin muhtemel olduğunu söyledi. Bunun nedeni, şirketlerin makinelerini kendi iç pazarlarındaki iş gücü ihtiyaçlarına, çalışma koşullarına ve müşterilere göre tasarlaması. Örneğin Çinli robotik şirketleri Çin ve yakın pazarlara uygun ürünlere odaklanabilirken ABD’li şirketlerin Kuzey Amerika’daki sektörler için ürün geliştirme olasılığı daha yüksek.
Ortaya çıkan sonuç, ABD ve Çin liderliğinde net bir şekilde ayrılmış iki robotik sektörü olmayabilir. Bunun yerine kısıtlamalar bölgesel pazarların ortaya çıkışını hızlandırabilir: Dünyanın büyük bölümünde maliyet ve ölçekle rekabet eden Çinli şirketler, güvenlik gereksinimlerinin en çok önem taşıdığı alanlarda mevzi kazanan ABD’li ve müttefik üreticiler ile bu ikisi arasında kendilerine yer açmaya çalışan Japonya, Tayvan ve Güney Kore‘deki üreticiler.
Kaynak: https://techcrunch.com/2026/08/30/the-u-s-is-building-barriers-around-drones-and-robots-china-still-has-scale/
