Kendi lityumunu çıkarmayan ülkeler, arz sıkıştığında iki seçenekle karşı karşıya kalır: piyasanın talep ettiği fiyatı ödemek ya da ellerindekini yeniden kullanmanın yolunu bulmak. Japonya ikinci seçeneğe yönelmeye çalışıyor ve bu doğrultuda önemli bir atılım öne çıkıyor. Fukui Prefecture’daki bir tesis, kullanılmış elektrikli araç bataryalarının içindeki lityumun %90’ını geri kazanmayı başardı. Bu oran, önceki yöntemlerle elde edilen verimin yaklaşık iki katına karşılık geliyor.
Atılımın arkasında, Japonya’nın en büyük demir dışı metal şirketlerinden birinin iştiraki olan JX Metals Circular Solutions bulunuyor. Gelişme aslında Nisan 2025’te duyurulmuştu ancak şirketin Tsuruga’daki tesisinde uygulanan sürecin detaylarının Japon yayınlarında yer almasıyla birlikte bu ay yeniden gündeme geldi.
Tesisin başkan yardımcısı Tadashi Nakagawa, NHK’ye yaptığı açıklamada ekibin hedefe, kullanılmış batarya hücrelerinden lityum çıkarımında kullanılan kimyasalları ve yöntemleri yeniden düşünerek ulaştığını söyledi.
Süreç, eski bataryaların ayrıştırılıp metal dışı bileşenlerin uzaklaştırılması için yakılmasıyla başlıyor. Geriye kalan malzeme, “black mass” adı verilen bir yapıya dönüştürülüyor. Geri kazanılabilir metaller açısından zengin olan bu tozdan, su bazlı kimyasal bir işlem olan hidrometalurji ile lityum ayrıştırılıyor.
Yeni yöntemin dikkat çeken bir farkı, geri kazanılan lityum hidroksitin rafinasyon sürecinde geleneksel olarak kullanılan bir kimyasalın yerine geçmesi. Böylelikle eski yöntemlere kıyasla karbon ayak izi yaklaşık %40 azaltılıyor.
Japonya açısından gelişme ayrı bir önem taşıyor çünkü ülke, batarya üretimi için ihtiyaç duyduğu minerallerin neredeyse tamamını bugüne kadar ithal etti. Buna lityumun yanı sıra kobalt ve nikel de dahil. Rafinasyon süreçlerinin büyük bölümü de tarihsel olarak Çin üzerinden yürütüldü.
Japonya söz konusu bağımlılığı azaltmanın yollarını arıyor. Bu yıl yürürlüğe girecek yeni bir yasa, üretici ve ithalatçılara telefonlar, elektronik sigaralar ve elektrikli aletler gibi cihazlardaki küçük taşınabilir bataryaları toplama ve geri dönüştürme zorunluluğu getiriyor. Hükümet, 2030 yılına kadar lityum geri kazanım oranının %70’e ulaşmasını hedefliyor dolayısıyla %90 seviyesi şimdiden hedefin oldukça önünde.
Yine de Japonya bu alanda tek değil. ABD’de, eski Tesla CTO’su JB Straubel tarafından kurulan geri dönüşüm şirketi Redwood Materials, yılda yaklaşık 250.000 elektrikli araca denk bataryadan lityumun %95’ini geri kazandığını belirtiyor.
Japonya özelinde ise en büyük darboğaz teknoloji değil. Asıl sorun, kullanılmış bataryaların geri dönüşüm tesislerine ulaşmasını sağlamak. Ülkede ömrünü tamamlamış lityum iyon bataryaların yalnızca yaklaşık %14’ü resmi toplama kanallarına giriyor. Emekli edilmiş birçok elektrikli araç ihraç ediliyor ve bu durum değerli metallerin erişilemez hale gelmesine yol açıyor. Sorunun çözümü artık her zamankinden daha kritik.
Kaynak: https://www.techspot.com/news/112051-japan-finds-way-recover-90-lithium-old-ev.html
