Apple’ın Çinli bellek çiplerini kullanarak artan maliyetleri düşürmeye yönelik agresif lobi faaliyeti, kilit tedarikçilerden Micron Technology‘nin bu hamleyi engellemeye yönelik aynı derecede güçlü baskısıyla çakışıyor. Bu durum, Başkan Trump‘ı Amerika’nın en büyük şirketlerinden ikisi arasındaki çatışmanın tam ortasında bıraktı.
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi kaynakların aktardığına göre, son haftalarda Apple İcra Kurulu Başkanı Tim Cook ve üst düzey yöneticiler, Trump ile Ticaret Bakanı Howard Lutnick ve Hazine Bakanı Scott Bessent‘in de aralarında bulunduğu yetkililere bir plan sundu. Plan, ABD dışında satılan Apple ürünlerinde Çinli ChangXin Memory Technologies ve Yangtze Memory Technologies şirketlerinin bellek çiplerini kullanmayı öngörüyor.
Apple, bu hamlenin bellek çiplerindeki küresel sıkışıklığı hafifletmeye yardımcı olacağını ve Amerikalı tüketiciler için fiyatları potansiyel olarak düşüreceğini savunuyor.
ABD’nin tek büyük bellek çipi üreticisi olan Micron ise bu argümanlara karşı çıkıyor. Kaynaklar, CEO Sanjay Mehrotra da dahil olmak üzere Micron yöneticilerinin Lutnick ve diğer yönetim yetkililerini uyardığını belirtiyor. Yöneticiler; CXMT ve diğer Çinli şirketlerin, satış bölgesine bakılmaksızın ABD’li teknoloji şirketlerine satış yapmasına izin vermenin, Çin’in ABD çelik ve imalat fabrikalarını çökertmesinde oynadığı role benzer şekilde yerli sanayiyi yok edebileceğini dile getirdi.
Apple ve diğer bellek çipi alıcıları, Pentagon’un son yıllarda bu şirketleri Çin askeri şirketi olarak tanımlamasının ardından Çinli tedarikçilerden uzak duruyordu. YMTC ayrıca Entity List olarak bilinen ticari bir kara listede yer alıyor.
Lobi mücadelesi, muhtemelen Trump’ı en önemli iki ekonomik önceliği arasında bir seçim yapmaya zorlayacak: ABD’li tüketiciler için fiyatları düşürmek ve diğer ülkelere olan bağımlılığı azaltmak için yerli yarı iletken üretimini artırmak. Ticaret müzakereleri sürerken Çinli şirketlere kısıtlama getirmekten kaçınan Başkan, hem Apple’ı hem de Micron’u ABD’ye yatırım yaptıkları için övdü.
Beyaz Saray Sözcüsü Kush Desai, yönetimin “ulusal güvenliğimizi korurken Amerikan halkı için yatırımların ve ekonomik rahatlamanın peşinde olacağını” belirtti.
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi kişilere göre Micron yöneticileri, şirketin ABD’deki fabrikaları daha hızlı kurup ülke içindeki yatırımlarını artırarak bellek çipi sıkışıklığının giderilmesine yardımcı olabileceğini savunuyor. Micron ayrıca Apple cihazları dahil tüketici elektroniğindeki fiyat artışlarının yalnızca bellek maliyetlerindeki yükselişten kaynaklanmadığını söylüyor.
Trump, görevinden ayrılana kadar ABD’deki çip üretimini önemli ölçüde artırmak istediğini söyledi.
Beyaz Saray Bilim ve Teknoloji Politikası Ofisi Direktörü Michael Kratsios bu hafta milletvekillerine yaptığı açıklamada, “En önemli konu, üretim kapasitesini burada kurmamız gerektiği. Entity List’te yer alan herhangi biriyle iş yapmak istemediğimiz de açık.” dedi.
Bu mücadele, yönetim içinde Çin teknolojisine dair çetin tartışmayı daha da derinleştiriyor. Çinli şirketlerin son zamanlarda güçlü YZ modelleri yayınlaması, bazı ABD’li yöneticilerin daha düşük maliyetli Çinli rakiplere karşı koruma talep etmesine yol açtı. Buna karşı çıkanlar arasında ise düşük maliyetlerin inovasyonu teşvik ettiğini savunan girişimciler ve yatırımcılar var.
Bellek çiplerinin en büyük alıcılarından biri olan Apple, cihazları için kritik önem taşıyan bileşenlerde en düşük fiyatları almak için yıllardır Micron ve rakip tedarikçilere baskı yapıyor. Bellek üreticileri ise üretim tesislerini tam kapasiteyle çalıştırmak için Apple’ın yüksek hacimlerine ihtiyaç duyuyor.
Müzakereler o kadar yıpratıcı geçti ki taraflar arasında husumet oluştu. Mehrotra, Micron CEO’su olmadan önce Apple’ın bir diğer bellek çipi tedarikçisi olan SanDisk‘i yönetiyordu. Kariyeri hakkında bilgi sahibi kişilere göre Mehrotra’nın Apple’a karşı duyduğu hoşnutsuzluk o kadar güçlüydü ki şirket yöneticileriyle nadiren görüşüyordu. Aynı kişilere göre bu antipati bugün de sürüyor.
YZ devrimi bu dinamiği tersine çevirdi ve Mehrotra’nın elini güçlendirdi. Veri merkezi devleri daha yüksek fiyatlardan devasa miktarlarda bellek satın alarak Apple’ın kozunu elinden alıyor. Araştırma firması TechInsights‘a göre, ortaya çıkan arz sıkıntısı bellek üreticilerinin fiyatları artırmasını sağladı; fiyatlar son bir yılda dört katına çıktı ve daha da yükselmesi bekleniyor. Üreticilerin hisseleri de hızla tırmandı.
Apple durumdan şikayetçi; Micron’un %80’i aşan brüt kar marjlarının fahiş fiyatlandırmanın kanıtı olduğunu savunuyor. iPhone üreticisi ayrıca Micron’un arzı artırmak için yeterince hızlı yeniden yatırım yapmadığını ve eklediği üretim kapasitesini orantısız şekilde YZ müşterilerine ayıracağını iddia ediyor. Tıbbi cihazlardan otomotive kadar birçok sektör, sıkıntının giderilmesi için yönetimden yardım talep ediyor.
Micron ise birçok sektöre tedarik sağladığını ve kapasiteyi artırmak için ABD’de 250 milyar dolar harcamayı planladığını söylüyor. Şirket sözcüsü, “İleri teknoloji bellek ve depolamanın stratejik önemi hiçbir zaman bu kadar büyük olmamıştı.” dedi. Bellek yöneticileri, Apple ve diğer müşterilerin geçmişteki durgunluk dönemlerinde tedarikçileri sıkıştırarak bugünkü kıtlığın tohumlarını ektiğini belirtti. Çinli bellek çiplerinin fiyatları da yükseldi.
Financial Times, Apple’ın Çinli bellek çiplerini kullanma talebini daha önce haberleştirmişti.
Her iki şirket de güçlü lobi bağlantılarına sahip. Bununla birlikte Apple’ın Trump ile ilk başkanlık dönemine kadar uzanan yakın bir ilişkisi bulunuyor.
Görüşmelere yakın kaynaklar, Lutnick’in yerli yatırımları ve ABD çip üretimini artırma hedefleri konusunda Cook ve Mehrotra ile düzenli olarak görüştüğünü söylüyor. Ticaret Bakanı, son zamanlarda üretimdeki ilerlemenin kutlandığı birkaç Micron etkinliğine katıldı. Her iki CEO da Oval Ofis’te Trump ile bir araya geldi ve bu yılın başlarında onunla birlikte Çin’e seyahat etti.
Her iki şirket de yeni Beyaz Saray balo salonuna finansman sağladı ve Trump’a desteklerini kamuoyu önünde sergiledi. Geçen yıl Cook, gümrük vergisi muafiyetleri alma çabasının bir parçası olarak Oval Ofis’te Trump’a altın tabanlı bir plaket takdim etti. Micron ise kısa süre önce, çalışanlarının ve faaliyet gösterdiği eyaletlerdeki yeni doğan çocuklar için Trump tasarruf hesapları olarak adlandırılan hesaplara sağlanan federal finansmanı eşleştirmek üzere 250 milyon dolar yatırım yapacağını açıkladı.
Bu, Apple’ın Çinli bellek tedarikçileriyle çalışmaya yönelik ilk girişimi değil. 2022’de Apple, çiplerin Apple’ın zorlu standartlarını karşıladığından emin olmak için YMTC ile titiz bir mühendislik çalışması yürüttü. Filizlenen tedarik ilişkisi kamuoyuna yansıdığında Apple tepkiyle karşılaştı. O dönem senatör olan Marco Rubio, Financial Times’a Apple’ın “ateşle oynadığını” söyledi. Diğer milletvekilleri de bu hamleyi eleştirdi ve Biden yönetimi YMTC’yi Entity List’e ekledi.
Konuya yakın kaynaklara göre, şu anda Dışişleri Bakanı olan Rubio ve ofisi devam eden görüşmelere bir miktar müdahil olsa da sürece Lutnick ve Bessent öncülük ediyor.
Kaynak: https://www.wsj.com/tech/trump-apple-micron-china-chips-784bbd3d
