Çin’deki düzenleyici kurumlar, California ve New York‘taki mevkidaşlarıyla beklenmedik bir ortak noktada buluştu: İnsanların sohbet robotlarına aşık olmayı bırakması gerekiyor.
Ancak Amerikalı yasa koyucular yapay zeka şirketlerini ruh sağlığı önlemleri eklemeye teşvik ederken, Pekin yönetim daha sert bir tutum sergiliyor. Sanal romantizmi denetleyen hükümet, kısmen insanların makinelerle flört etmeyi bırakıp bebek sahibi olmaya başlamasını istiyor.
Çin çarşamba günü, arkadaşlık amacıyla tasarlanan sohbet botlarının duygusal bağımlılığı teşvik etmesini yasaklayan kuralları yürürlüğe koydu. Düzenlemeler ayrıca reşit olmayanlarla sanal ilişkileri yasaklıyor ve şirketlerin bir duygusal kriz tespit etmesi durumunda kişinin acil durum kişisine haber vermesini şart koşuyor.
Carnegie Uluslararası Barış Vakfı adlı düşünce kuruluşunda Çin YZ’si üzerine çalışan Matt Sheehan, “Nüfuslarının büyük bir bölümünün sohbet robotlarıyla derin duygusal ilişkiler kurması fikrinden hoşlanmıyorlar çünkü bu durum insanları evlilik piyasasının dışına çıkarabilir, üzerlerinde olumsuz psikolojik etkiler yaratabilir; bağımlılığa, muhtaçlığa ve daha pek çok toplumsal soruna yol açabilir.” dedi.
Kurallar, Çin’in en büyük iki teknoloji şirketi olan Alibaba ile TikTok‘un ana şirketi ByteDance‘i doğrudan etkiledi. Her iki şirket de yakın zamanda kullanıcılarına bazı sohbet robotu özelliklerinin devre dışı bırakılacağını bildirdi.
YZ arkadaşlık botları daha karmaşık hale geldikçe hükümetler, bunların gerçek dünyadaki insan etkileşimlerinin yerini almamasını sağlamaya çalışıyor. Açılan çeşitli davalar, sohbet robotlarının insanların hayatlarına son vermesine yol açtığını öne sürüyor.
Geçtiğimiz yıl Kaliforniya ve New York, son bir yıl içinde YZ arkadaşlık botlarını düzenleyen yasalar kabul etti. Bu yasalar sohbet robotlarının insan olmadıklarını kullanıcılara düzenli olarak hatırlatmasını şart koşuyor. Hatırlatma California’da reşit olmayanlar için her üç saatte bir, New York’ta ise tüm kullanıcılar için her üç saatte bir yapılıyor. Sohbet botlarının ayrıca int*har düşünceleri dile getiren kişileri kriz destek hizmetlerine yönlendirmesi gerekiyor; güvenlik protokollerine uymayan şirketler ise para cezalarıyla karşı karşıya kalabiliyor.
Pekin ise birkaç adım daha ileri gidiyor. Duygusal bağımlılık ve reşit olmayanlarla ilişki yasaklarının ötesinde, yeni kurallar arkadaşlık sohbet botlarının halka sunulmadan önce resmi bir değerlendirmeden geçmesini zorunlu kılıyor ve güvenli görülmeyen botları kapatma konusunda hükümete daha geniş bir yetki veriyor. Kurallar doğrudan arkadaşlık amaçlı sohbet botlarını hedefliyor ancak duygusal yanıtlar vermeye yönlendirilirlerse genel amaçlı YZ botlarını da teorik olarak etkileyebilir.
Bu düzenlemeler, Pekin’in YZ’yi iktidardaki Komünist Parti’yi tehdit etmeyecek biçimde kontrol altında tutmak için yıllardır yürüttüğü kampanyayla uyumlu. Bu çaba yalnızca siyasi sansürle sınırlı değil.
Düzenleyici kurumlar 2024 tarihli “YZ Güvenliği Yönetim Çerçevesi” başlıklı belgede, denetlenmeyen YZ’nin “istihdam, doğurganlık ve eğitime dair geleneksel görüşleri dönüştürerek” toplumsal düzeni bozabileceğini belirtti.
Çin nüfusu 2025 yılında üst üste dördüncü kez azalarak 1,405 milyara geriledi ve doğum oranı rekor seviyede düştü. Onlarca yıl uygulandıktan sonra artık yürürlükte olmayan tek çocuk politikasının geride bıraktığı hızla yaşlanan toplum, liderleri çocuk bakım teşvikleri ve diğer önlemleri hayata geçirmeye yöneltiyor.
YZ tabanlı sanal sevgililer de bu çabalara yardımcı olmuyor.
Kaynak: https://www.wsj.com/tech/ai/china-wants-more-babiesso-its-cracking-down-on-chatbot-love-affairs-65cd6c82
