China Three Gorges Corporation (CTG), Çin’in kuzeybatısındaki Xinjiang‘da dünyanın en büyük hibrit güneş enerjisi santrali olduğunu söylediği tesiste ticari deneme operasyonlarına başladı. 1 Temmuz‘da duyurulan 1 gigavatlık (GW) tesis, hem geleneksel güneş panellerini hem de yoğunlaştırılmış güneş enerjisi (CSP) teknolojisini kullanıyor. Bu düzenek, santralin lityum pil kullanmadan gün batımından sonra sekiz saate kadar elektrik üretmeye devam etmesini sağlıyor.
Hami yakınlarındaki Gobi Çölü‘nde yer alan proje, gün boyunca Güneş’ten aldığı ısıyı depolamak için erimiş tuz kullanıyor. Depolanan ısı daha sonra elektriğe dönüştürülüyor; böylece santral, talebin yüksek seyrettiği akşam saatlerinde de güç üretmeyi sürdürüyor.
Hibrit Sistem Güneş Panellerini Termal Depolamayla Birleştiriyor
Hami kompleksi, 900 megavatlık (MW) fotovoltaik (PV) güneş panelleri ile 100 MW‘lık bir CSP ünitesinden oluşuyor. Bu yapılar, Tianshan Dağları‘nın güney eteklerinde yaklaşık 1.817 hektarlık (4.490 dönüm) bir alana yayılıyor. Proje 3,53 milyar yuana (yaklaşık 480 milyon dolar) mal oldu.
Gün boyunca PV dizisi elektriği doğrudan şebekeye gönderiyor. Bu sırada CSP bölümü, yaklaşık 800.000 metrekarelik yansıtıcı yüzeyi kaplayan 260.000 adet takip aynasıyla güneş enerjisini topluyor.
Aynalar güneş ışığını odaklayarak erimiş tuzu 550°C‘ye kadar ısıtıyor. Depolanan ısı daha sonra buhar üretmek için kullanılıyor ve üretilen buhar, gün batımından sonra bir türbini çalıştırıyor.
Geceleri tüm 1 GW’lık santral değil, yalnızca 100 MW‘lık CSP ünitesi elektrik üretiyor. Termal depolama sistemi, tüm tesisi gece boyunca çalıştırmak yerine, güneş panellerinin üretim yapmayı durdurduğu akşam saatlerinde elektrik sağlıyor.
CTG, doğrusal Fresnel tasarımının ısı dönüşüm verimliliğini standart Fresnel sistemlerine kıyasla %10’a kadar artırdığını bildirdi. 46 döngülü düzen, tesisin belirli bölümlerinde operasyonları durdurmadan bakım yapılmasına olanak tanıyor. Merkezi bir kontrol sistemi hem PV hem de CSP bölümlerini yöneterek frekans düzenleme hassasiyetini yaklaşık 0,02 hertz seviyesinde tutuyor ve bir saniyenin altında tepki veriyor.
Ticari Dönüm Noktası Aylarca Süren Şebeke Operasyonunun Ardından Geldi
Ticari deneme operasyonları 1 Temmuz‘da başlasa da santral aslında birkaç aydır elektrik sağlıyor. Şebekeye ilk kez 18 Eylül 2025‘te bağlanan tesis, o tarihten bu yana kesintisiz çalışıyor.
CTG’ye göre tesis, bölgesel şebekeye şimdiden 6,54 milyon kilovatsaat elektrik ulaştırdı. Tam kapasiteyle çalıştığında yılda 2,07 teravatsaat elektrik üretmesi beklenen santral, yaklaşık 830.000 evin güç ihtiyacını karşılayabilecek. Şirket ayrıca projenin yıllık karbondioksit emisyonunu yaklaşık 1,63 milyon metrik ton azaltabileceğini ve Xinjiang’daki yenilenebilir enerji kullanımını %95’in üzerine çıkarabileceğini öngörüyor.
Hami projesi, Dubai‘deki 950 MW‘lık Noor Energy 1‘i geride bırakarak dünyanın en büyük hibrit CSP ve PV santrali konumuna yükseldi.
Çin Erimiş Tuzu Uzun Süreli Bir Depolama Seçeneği Olarak Görüyor
CTG, termal enerji depolamanın özellikle gün batımından sonra daha uzun süre elektrik sağlamak açısından lityum pillerden farklı bir amaca hizmet ettiğine inanıyor.
CTG Hami projesinin direktörü Niu Jianle, “Lityum piller kısa süreli yük dengeleme için tasarlanıyor; PV sistemleri ise yalnızca gündüz saatlerinde güç üretiyor. CSP termal depolama ise büyük kapasitesi, uzun deşarj döngüleri ve sıfır operasyonel emisyonuyla öne çıkıyor.” dedi. Niu Jianle, şebeke bağlantısını “teknolojiyi laboratuvar araştırmalarından çıkarıp büyük ölçekli ticari kullanıma taşıyan dönüm noktası niteliğinde bir sıçrama” olarak adlandırdı.
CSP projeleri kilovatsaat başına maliyet açısından pilli güneş santrallerine göre genellikle daha pahalı seyrediyor ve lityum pil fiyatları düşmeye devam ediyor. Hami’nin uzun vadeli ekonomik başarısı, termal depolamanın zaman içinde rekabetçi bir fiyatla akşamları güvenilir elektrik sunup sunamayacağına bağlı olacak.
Çin, şimdiden daha fazla genişleme planlıyor. CTG, ikinci aşamada Hami enerji üssünü 3 GW‘a çıkarmayı hedefliyor. Aynı zamanda China Energy Engineering Corp, yakınlarda başka bir hibrit projenin inşaatına başladı. Yeni tesis, 1,3 GW‘lık PV kapasitesini 150 MW‘lık CSP ile birleştirerek tamamlandığında Hami’den bile daha büyük olan 1,5 GW‘lık bir santrale dönüşecek.
Kaynak: https://interestingengineering.com/energy/worlds-largest-hybrid-solar-plant
