Geçtiğimiz ay Zheng Hehui, Nanjing şehrindeki Southeast University bünyesinde jüri karşısına çıkarak doktora savunmasını yaptı ancak Zheng, kendisinden önceki nesillerin aksine kütüphane raflarında tozlanacak deri ciltli, kalın bir tez teslim etmedi. Bunun yerine komiteye bir ürün sundu: Dev bir köprü pilonu oluşturmak için Lego gibi birbirine kenetlenen takviyeli çelik bloklar. Zheng Hehui tarafından geliştirilen icat, halihazırda Yangtze River üzerinde yükselen ve hem demiryolu hem de karayolu ulaşımını sağlayan devasa bir asma köprüyü destekliyor.
Zheng, dünyanın en büyük ikinci ekonomisinin yükseköğretime bakışındaki radikal değişimi temsil ediyor. O, geleneksel tezi devre dışı bırakan pratik doktora öğrencilerinin ilk dalgasında yer alıyor. 2024 yılında yürürlüğe giren bir yasa uyarınca üniversiteler artık fiziksel prototipler, yeni teknikler veya büyük proje kurulumlarına dayanarak mühendislik alanında doktora derecesi verebiliyor.
Bu, teknolojik blokajlar ve ABD ile yaşanan ticaret savaşı karşısında Çin’in mühendislerini yeniden yapılandırdığı stratejik bir hamle olarak öne çıkıyor; temel hedef, teoriden ziyade işlev ve gerçek dünya uygulamalarına öncelik vermek.
Yayınla ya da Yok Ol
Çin’in doktora gereksinimlerini neden radikalleştirdiğini anlamak için, kurtulmaya çalıştığı “kağıt dağına” bakmak gerekiyor. Çin akademisi yıllardır tek bir ölçüte odaklanıyordu: Hacim. 2022 yılında Çin, hem bilimsel araştırma çıktısı hem de yüksek etkili çalışmalar açısından ABD’yi geride bıraktı fakat bu başarının altında, hükümetin şimdi temizlemeye çalıştığı sistematik bir çürüme yatıyordu.
Nakit ödüllerin ve unvanların doğrudan yayın sayısına bağlandığı yayınla ya da yok ol baskısı uydurma veriler satan makale fabrikalarını doğurdu. Bu gölge organizasyonlar, kotalarını doldurmaya çalışan araştırmacılara binlerce dolar karşılığında hayalet yazarlı makaleler ve sahte veriler satıyor. Hükümet 2020 yılında, yayın sayısının terfiler için tek temel olmayacağını duyurarak nakit ödüllere son verdi ve usulsüzlük yapan araştırmacılara 3 ile 5 yıl ulusal fon yasağı getirdi.
“Kağıt Üzerindeki Generallerin” Sonu mu?
Sadece 2023 yılında dünya genelinde 10.000’den fazla akademik makale geri çekilerek rekor kırdı ve bu çalışmaların çoğunda Çinli ortak yazarlar bulunuyordu. 2024 başında bir genetik dergisi, etik endişeler nedeniyle Çin’den gelen 18 makaleyi tek seferde geri çekti. Eleştirmenler, bu durumun kağıt üzerindeki generaller (zhishang tanbing) olarak adlandırılan, h-endeksi yüksek olan ancak çalışması teorik alandan çıktığı anda çöken bir nesil yarattığını savunuyor.
Pratik doktora programı, devletin artık sadece diğer araştırmalar tarafından alıntılanmak için var olan zombi bilimi fonlamak istemediğinin bir sinyali olarak görülüyor. Milli Eğitim Bakanlığı, bir köprü pilonu veya vakumlu kaynak sistemiyle mezuniyete izin vererek, makale fabrikası endüstrisini fiilen kaynaksız bırakıyor. Eğer makineyi inşa edebiliyorsanız, makale satın almanıza gerek kalmıyor.
Boşluğu Doldurmak
Bu değişim stratejik bir anlam taşıyor; Çin yarı iletkenler ve kuantum bilişimde kendi kendine yeterlilik hedefliyor ama yüksek akademik puanlar her zaman sahada donanıma dönüşmüyor. Nanjing University bünyesinde bir bilgi bilimci olan Li Jiang, “Kitaplardan öğrendikleri teorik bilgi ile toplumun onlardan beklediği uygulamalı yetenek arasında büyük bir uçurum var.” diyor.
Yeni model söz konusu boşluğu kapatmayı hedefliyor. Eylül ayından bu yana en az 11 mühendis deniz uçakları için yangın söndürme sistemlerinden Zheng’in köprü bloklarına kadar uzanan ürünlerle doktorasını aldı. Bu yolun öncülerinden biri olan Wei Lianfeng, on yıl boyunca bir teknisyenden teknik uzmana yükselmiş ve daha sonra fabrikadaki sorunları çözmek için okula dönmüştü. Onun tezi, vakumlu lazer kaynak süreçlerinin geliştirilmesi ve gerekli ekipmanların üretilmesiydi.
Derin Teknoloji ve Jeopolitik
Pratik doktora hamlesi doğrudan ulusal güvenlik ile ilişkilendiriliyor. Program, Çin’in dışa bağımlı olduğu teknolojik darboğaz noktalarını hedefliyor. 2022’den bu yana elektronik, bilgi teknolojileri ve yarı iletkenler dahil 18 kritik alanda pilot programlar başlatıldı. Seferberliğin boyutu ise oldukça büyük:
- Son üç yılda mühendisler için 50 lisansüstü kolej kuruldu.
- 20.000 mühendislik öğrencisi girişime dahil edildi.
- 60 üniversite ve 100’den fazla işletme sürece katılıyor.
- Tsinghua University tek başına 56 şirketle ortaklık kurdu ve 1.430 lisansüstü öğrencisi şimdiden 100’den fazla patent aldı.
HIT bünyesinde dekan yardımcısı olan Zong Yingying, birçok mühendislik probleminin tez formatına veya yayınlanmaya uygun olmadığını, çözümün sadece teknolojinin kendisinde yattığını belirtiyor.
Yeni Bir Öğretim Modeli
Üniversiteler, bahsi geçen derecelerin “kolay yoldan” alınmadığından emin olmak için denetim yapısını değiştirdi. Öğrenciler tek bir profesör yerine çift danışmanlı sistem altında çalışıyor; bir danışman akademik titizliği sağlarken diğeri endüstriden pratik deneyim sunuyor. Li Jiang, Çin’deki birçok mühendislik profesörünün hiç endüstride çalışmadığını, bu yüzden sektör uzmanlarıyla eşleşmenin kritik olduğunu vurguluyor.
Dalian University of Technology bünyesinde araştırmacı olan Sun Yutao’ya göre adaylar, prototiplerinin gerçek hayatta uygulanabilir olduğunu kanıtlamak zorundalar. Uygulama, öğrencilerin genellikle hala geleneksel bir yazılı tez üretmesinin beklendiği ABD veya Avrupa’daki “endüstriyel doktora” modellerinden keskin bir şekilde ayrılıyor.
Soyut Olanı Değerlendirmek
Program ekonomik bir ihtiyaca cevap verse de akademik dünya için yeni zorluklar yaratıyor. Sun Yutao, bir tezi notlandırmanın, gerçek hayattaki bir ürünün sektörel bir sıçrama olup olmadığına karar vermekten çok daha kolay olduğunu belirtiyor. Ayrıca danışmanların kalite kontrolü konusunda da riskler bulunuyor.
Şu an için 97.000’den fazla yıllık doktora mezunu içinde pratik doktora grubu küçük bir azınlığı temsil ediyor ancak pilot programdan 67 öğrenci şimdiden tasarımlar ve raporlar üzerinden dereceye başvurdu.
Doktora modelinin temel bilimlere yayılması beklenmese de mühendislik ile bilimin iç içe geçtiği gelişmiş tıbbi cihaz tasarımı ve akıllı teşhis gibi hibrit alanlarda potansiyeli yüksek.
Kaynak: https://www.zmescience.com/science/news-science/you-can-now-get-a-phd-in-china-by-inventing-a-product-instead-of-writing-a-100-page-dissertation/
