Akademik dünyanın geleceğine dair bir ön izleme sunabilecek bir gelişmede, OpenAI’ın ChatGPT’si teorik fizik alanında yeni bir formül türeterek daha önce imkansız olduğu varsayılan belirli parçacık etkileşimlerinin özel koşullar altında gerçekleşebileceğini gösterdi. arXiv platformunda erişime açılan “Single-minus gluon tree amplitudes are nonzero” (Tek negatif gluon ağaç genlikleri sıfır değildir) başlıklı ön baskı, proton ve nötronların içindeki kuarkları birbirine bağlayan güçlü nükleer kuvvetin taşıyıcısı olan gluonlara odaklanıyor. Bu temel kuvvet olmasaydı, atom çekirdekleri ve bildiğimiz evren var olamazdı.
GPT-5.2’nin dahili ve yapılandırılmış bir sürümü, formülü üretmek ve geçerliliğine dair resmi bir kanıt sunmak amacıyla yaklaşık 12 saat boyunca problem üzerinde akıl yürüttü. Bilim insanları, parçacık fiziğinde merkezi bir kavram olan saçılma genliği (scattering amplitude) üzerine yoğunlaştı.
On yıllar boyunca, belirli bir gluon etkileşiminin genliği sıfır kabul ediliyordu; yani gerçekleşmediği varsayılıyordu. Alfredo Guevara (İleri Araştırmalar Enstitüsü), Alex Lupsasca (Vanderbilt Üniversitesi ve OpenAI), David Skinner (Cambridge Üniversitesi), Andrew Strominger (Harvard Üniversitesi) ve Kevin Weil (OpenAI) ön baskının yazarları olarak, herhangi bir n sayıda gluon içeren etkileşimler için doğru formülü bulmayı hedefledi ve n=6 değerine kadar manuel hesaplamalar yaptı.
Elde edilen ifadeler oldukça karmaşıktı ve sadeleştirme çabaları sonuçsuz kaldı. Bu noktada devreye giren GPT-5.2, genel durum için basitleştirilmiş bir formül üretti.
Ön baskıda şu ifadeler yer aldı: “Denklem, daha sonra çok parçacıklı ağaç genliklerini daha küçük yapı taşlarından oluşturmaya yönelik standart, adım adım bir yöntem olan Berends-Giele yineleme bağıntısını çözmek üzere analitik olarak doğrulanmıştır. Ayrıca, bir parçacık ‘yumuşak’ (soft) hale geldiğinde genliklerin nasıl davranacağını kısıtlayan ‘yumuşak teorem’ (soft theorem) ile de kontrol edilmiştir.
GPT-5.2 yardımıyla, söz konusu genlikler halihazırda gluonlardan gravitonlara genişletilmiştir ve diğer genellemeler de yoldadır. Bu yapay zeka destekli sonuçlar ve daha pek çoğu başka yerlerde rapor edilecektir.
Kaynak: https://www.ndtv.com/feature/chatgpt-spends-12-hours-reasoning-to-produce-new-physics-formula-11002119
