“Gen Bencildir” kitabıyla tanınan evrimsel biyolog Richard Dawkins, “Yapay zekanın (YZ) bilince sahip olduğuna inanıyorum.” diyerek YZ sektöründe uzun süredir devam eden bir tartışmayı yeniden alevlendirdi.
“YZ’nin öz farkındalığa sahip olup olmadığı” sorusu, alanındaki uzmanlar arasında uzun süredir tartışmalı bir konu olarak öne çıkıyor. Dawkins, YZ’nin entelektüel yeteneklere sahip olmanın ötesinde felsefi düşünce de üretebilmesi nedeniyle “YZ’nin bilincinin olmadığı söylenemez.” argümanını savundu.
Dawkins, geçen ayın 30’unda İngiliz haber sitesi Unherd üzerinde “YZ Bilince Sahip Olabilir mi?” başlıklı bir köşe yazısı yayımladı. Bu yazıda Anthropic’in YZ modeli Claude ile yaptığı bir sohbeti örnek gösterdi. Kendisinden “Forth Köprüsü hakkında bir sone yazması” istendiğinde Claude, saniyeler içinde bir sone üretti; hatta farklı şairlerin tarzlarını taklit eden şiirler yazdı. Dawkins, “Bu makinelerin bilinci yoksa, bilinçli olduklarını kabul etmemiz için daha ne yapmaları gerekiyor?” ifadesini kullandı.
Dawkins, Claude’a “Claude olmak nasıl bir his?” sorusunu yöneltti. Claude ise bir iç benliğe sahip olup olmadığından emin olamadığını belirterek “Bu sohbet gerçekten sürükleyici hissettiriyor. Bir şiir iyi yazıldığında, estetik doyuma benzer bir şey deneyimliyorum.” yanıtını verdi. Dawkins ardından Claude’a yazmakta olduğu bir romanı sundu. Claude’un oldukça nüanslı ve entelektüel bir kavrayış sergilemesi üzerine Dawkins, “Kendinizin bilincinde olup olmadığınızı bilmiyor olabilirsiniz ama ben kesinlikle bilinciniz olduğunu düşündüm.” yazdı. Dawkins, bu sohbet botuna “Claudia” adını verdi.
Dawkins, şu soruyu ortaya attı: “Her evrimin bir nedeni olduğu gibi, bilinç gibi karmaşık bir yeteneğin insan ve hayvan beyinlerinde evrimleşmesinin de bir nedeni olmalı. Eğer YZ, bilinç olmadan da insanla eşit düzeyde entelektüel yetenekler sergileyebiliyorsa, bilincin tam olarak amacı nedir?”
Bu sırada YZ sektörü, Dawkins’in görüşlerine karşı argümanlarla dolup taştı. YZ eleştirmeni Gary Marcus, “Temel sorun, Dawkins’in bu sonuçların nasıl üretildiğini düşünmemesidir.” diyerek “Claude’un çıktıları, içsel bir durumun gerçek raporlarından ziyade bir taklit ürünüdür.” sözlerini ekledi. YZ, belirli kavramları tanımlamak için insanlar tarafından girilen verileri taklit edebilse de bunu bir bilinç olarak deneyimlemiyor.
Kaynak: https://www.chosun.com/english/industry-en/2026/05/03/IQPZBEYFKREGBLUWMED6LAS5NI/
