Los Angeles’taki bir jüri Çarşamba günü, Meta ve Alphabet bünyesindeki Google’ı, gençlere zarar veren sosyal medya platformları tasarladıkları gerekçesiyle ihmalkâr buldu. 6 milyon dolarlık bu tazminat kararı, benzer nitelikteki çok sayıda dava için emsal teşkil edecek.
Jüri, Meta’yı 4,2 milyon dolar, Google’ı ise 1,8 milyon dolar ödemeye mahkûm etti. Yıllık sermaye harcamaları 100 milyar doları aşan dünyanın en değerli iki şirketi için bu tutarlar küçük kalsa da karar büyük bir hukuk mücadelesinin başlangıcı olarak görülüyor.
Los Angeles’taki bu süreç, California eyalet mahkemelerinde birleşen binlerce benzer dava için bir “emsal” niteliği taşıyor.
“Sorumluluk Vakti Geldi”
Dava, mahkemede “Kaley” adıyla anılan ve dava süreci başladığında reşit olmayan 20 yaşındaki bir kadını kapsıyor. Kaley, YouTube ve Instagram uygulamalarına, kullanıcıları sürekli yeni gönderilere bakmaya teşvik eden “sonsuz kaydırma” gibi dikkat çekici tasarım özellikleri nedeniyle genç yaşta bağımlı olduğunu belirtti.
Jüri, Google ve Meta’nın her iki uygulamanın tasarımında ihmalkâr davrandığına ve tehlikeleri konusunda uyarıda bulunmadığına hükmetti. Davacının baş avukatı yaptığı açıklamada, “Bugünkü karar, bir jüriden tüm sektöre yönelik bir referandumdur; artık sorumluluk vakti geldi.” ifadesini kullandı.
Her iki şirketin sözcüleri de karara katılmadıklarını ve itiraz etmeyi planladıklarını bildirdi.
Kararın ardından Meta hisseleri %0,3, Alphabet hisseleri ise %0,2 yükselişle kapandı.
ABD yasaları sosyal medya şirketlerini platformlarındaki içeriklerden doğacak sorumluluklara karşı güçlü bir şekilde korusa da davacı taraf içerikten ziyade platform tasarımına odaklandı.
Yatırım şirketi D.A. Davidson’ın teknoloji sektörü analisti Gil Luria, bu kararın şirketler için bir gerileme olduğunu belirtti. Luria, “Bu süreç muhtemelen gelecek davalar ve itirazlarla uzayacak ancak sonunda bu şirketlerin büyümeyi yavaşlatabilecek tüketici koruma önlemleri almasına neden olabilir.” değerlendirmesini yaptı.
Snap ve TikTok da davanın sanıkları arasındaydı ancak her ikisi de yargılama başlamadan önce davacıyla uzlaştı.
Artan Eleştiriler
ABD’deki büyük teknoloji şirketleri, son on yılda çocuk ve genç güvenliği konusunda artan eleştirilerle karşı karşıya kaldı. Tartışmalar artık mahkemelere ve eyalet yönetimlerine taşınmış durumda. ABD Kongresi ise sosyal medyayı düzenleyen kapsamlı bir yasayı geçirmeyi reddetti.
Bağımsız bir kuruluş olan ve eyalet yasalarını takip eden National Conference of State Legislatures verilerine göre, geçen yıl en az 20 eyalet sosyal medya kullanımı ve çocuklara dair yasalar çıkardı.
Bu mevzuatlar arasında, okullarda cep telefonu kullanımını düzenleyen ve kullanıcıların hesap açmak için yaşlarını doğrulamasını gerektiren tasarılar yer alıyor.
Meta ve Google gibi şirketler tarafından desteklenen bir ticaret birliği olan NetChoice, yaş doğrulama gerekliliklerini mahkemede geçersiz kılmaya çalışıyor.
Kararın ardından Cumhuriyetçi Senatör Marsha Blackburn ve Demokrat Senatör Richard Blumenthal, Kongre’ye çağrıda bulunarak sosyal medya şirketlerinin platformlarını çocukların güvenliğini gözeterek tasarlamasını zorunlu kılacak bir yasayı geçirmesini istedi.
Ayrıca New Mexico’daki bir jüri Salı günü, eyalet başsavcısı tarafından açılan davada Meta’nın eyalet yasalarını ihlal ettiğine hükmetti. Başsavcı, şirketi Facebook, Instagram ve WhatsApp’ın güvenliği konusunda kullanıcıları yanıltmak ve bu platformlarda çocukların cinsel istismarına olanak sağlamakla suçladı.
Kaliforniya eyaletinin Oakland kentindeki federal mahkemede, çeşitli eyaletler ve okul bölgeleri tarafından açılan başka bir sosyal medya bağımlılığı davasının bu yaz görülmesi bekleniyor. Ayrıca Temmuz ayında Los Angeles’ta Instagram, YouTube, TikTok ve Snapchat’i kapsayan bir diğer eyalet davası daha başlayacak.
Dava Argümanları
Duruşma sırasında davacı avukatları, Meta ve Google’ın kasten çocukları hedeflediğini ve kârı güvenlikten üstün tutan kararlar aldığını göstermeye çalıştı. Meta avukatları, davacının çocukken yaşadığı zorlu aile hayatının zihinsel sağlık sorunlarının asıl nedeni olduğunu savunurken YouTube ise kullanıcının platformu kullanım miktarının asgari düzeyde olduğunu öne sürdü.
Jüriler, şirketlerin genç kullanıcıları nasıl çekmeye çalıştığını ortaya koyan kurum içi belgeleri inceledi ve geçen ay tanık kürsüsüne çıkan Mark Zuckerberg de dahil olmak üzere yöneticilerin savunmalarını dinledi.
Zuckerberg’e, bazı çalışanların genç kızlar için zararlı olabileceğini belirttiği güzellik filtrelerine yönelik geçici yasağın neden kaldırıldığı sorulduğunda, kullanıcıların kendilerini ifade etmesine izin vermek istediğini söyledi. Zuckerberg, “İnsanların ifadesini sınırlamayı desteklemek için kanıtların yeterince açık olmadığını hissettim.” dedi.
İfade özgürlüğü ve içerik denetiminin şirket kararlarını nasıl etkilediği, muhtemel itiraz süreçlerinde de önemli bir rol oynayacak gibi görünüyor.
Kaynak: https://www.reuters.com/legal/litigation/jury-reaches-verdict-meta-google-trial-social-media-addiction-2026-03-25/
