Türünün ilk örneği olan bir çalışma, meme kanseri taramalarında yapay zeka kullanımının tarama sonrası yıllarda geç teşhis oranlarını %12 düşürdüğünü ve erken teşhisi artırdığını gösterdi.
Araştırmacılar, bu çalışmanın kanser taramasında yapay zeka kullanımına odaklanan şimdiye kadarki en kapsamlı araştırma olduğunu belirtti. İsveç’te gerçekleştirilen ve mamografi taramasına katılan 100.000 kadını kapsayan çalışmada katılımcılar, Nisan 2021 ile Aralık 2022 tarihleri arasında ya yapay zeka destekli taramaya ya da iki radyolog tarafından yapılan standart değerlendirmeye rastgele şekilde atandı.
Söz konusu yapay zeka sistemi şu şekilde çalıştı: mamografileri analiz ederek düşük riskli vakaları düşük riskli vakaları tek bir radyolog değerlendirmesine, yüksek riskli vakaları ise iki radyolog tarafından yapılacak çift değerlendirmeye yönlendirdi ve şüpheli bulguları işaretleyerek radyologlara destek sundu.
The Lancet dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, yapay zeka destekli mamografi taraması, randevu sonrası yıllarda görülen kanser teşhislerini %12 oranında düşürdü. Yapay zeka destekli grupta her 1.000 kadında 1,55 kanser vakası görülürken, kontrol grubunda rakam 1,76 olarak kaydedildi.
Yapay zeka grubundaki kanser vakalarının %81’i tarama aşamasında saptanırken, kontrol grubunda bu oran %74’ün biraz altında kaldı. Ayrıca yapay zeka grubunda agresif alt türdeki kanserlerin görülme oranı kontrol grubuna kıyasla yaklaşık üçte bir (%27) daha düşüktü.
İsveç’teki Lund Üniversitesi’nden araştırmanın baş yazarı Dr. Kristina Lång, yapay zeka destekli mamografinin kanserleri erken evrede saptamaya yardımcı olabileceğini söyledi fakat bazı uyarılarda bulundu: “Meme kanseri tarama programlarında yapay zeka destekli mamografinin yaygın şekilde devreye alınması, radyologlar üzerindeki iş yükünü azaltmaya yardımcı olabilir ve agresif alt türlere sahip olanlar da dahil olmak üzere daha fazla kanserin erken aşamada saptanmasına katkı sağlayabilir ama sağlık hizmetlerine yapay zekayı dahil etmek temkinli bir şekilde yapılmalı; test edilmiş araçlar kullanılmalı ve yapay zekanın farklı bölgesel ve ulusal tarama programlarını nasıl etkilediğine dair sürekli izleme ile sağlam veriler elde edilmelidir.”
Meme kanseri, dünya genelinde her yıl 2 milyondan fazla kişiye teşhis konulmasıyla, 35 ile 50 yaş arası kadınlarda önde gelen ölüm nedeni sayılıyor.
Araştırma, yapay zekanın mamografi taramalarına getirebileceği olası faydaları gösterse de, uzmanlar sağlık profesyonellerinin yerini tamamen yapay zekanın almasını desteklemiyor; taramalar hâlâ yapay zeka desteğiyle okuma yapacak en az bir insan radyoloğa ihtiyaç duyuyor.
Cancer Research UK’de kıdemli stratejik kanıt yöneticisi Dr. Sowmiya Moorthie, bulguların umut verici olduğunu fakat dikkatli olunması gerektiğini vurguladı.
Dr. Moorthie, “Mamografileri okumaya yardımcı olması için yapay zeka kullanmak daha verimli olabilir ancak bazı kanserlerin gözden kaçırılmasına yol açabileceğine dair bir endişe var. Bu çalışma endişeleri gidermeye yardımcı oluyor ama sonuçlar tek bir merkezden elde edildi; dolayısıyla yöntemin hayat kurtarmaya yardımcı olup olmayacağını kesin olarak bilmek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.” dedi.
Sözlerine şunları da ekledi: “Gelecek yıllarda daha fazla insana kanser teşhisi konulması beklendiğinden, bu tür yenilikler NHS’yi (İngiltere’nin Ulusal Sağlık Sistemi) geliştirmek için hayati olacak ancak kanserden etkilenen insanların zarar görmek yerine yardım almalarını sağlamak için bu teknolojilerin uygun şekilde değerlendirilmesi kritik önemde.”
Breast Cancer Now’ın bilimsel birim başkanı Simon Vincent, ilk denemenin radyologları meme kanseri taramasında destekleme konusunda yapay zekanın sahip olduğu büyük potansiyeli gösterdiğini söyledi.
Vincent,“Tarama erken teşhis için hayati bir araçtır ve hastalık ne kadar erken bulunursa başarılı tedavi şansı o kadar artar.” ifadelerini kullandı.
Kaynak: https://www.theguardian.com/science/2026/jan/29/ai-use-in-breast-cancer-screening-cuts-rate-of-later-diagnosis-by-12-study-finds
