Alçak Dünya yörüngesi (LEO) hızla kalabalıklaşırken, SpaceX’in Starlink uyduları ile Çin uyduları ve diğer uzay nesneleri arasındaki çarpışmayı önleme manevraları çarpıcı biçimde artıyor. Yaşanan tablo, acil uluslararası karşı önlemler alınması yönündeki çağrıları tetikliyor.
South China Morning Post (SCMP) tarafından 23 Ocak tarihinde Starlink verilerine dayandırılarak yayımlanan habere göre SpaceX’in ABD Federal İletişim Komisyonu’na (FCC) sunduğu raporda, Starlink uydularının geçen yıl 1 Haziran ile 30 Kasım tarihleri arasında yakındaki nesnelerden kaçınmak için toplam 148.696 çarpışma önleme manevrası gerçekleştirdiği bildirildi.
Paylaşılan rapora göre, bu süre zarfında Starlink uydularının yörünge ayarlamalarını tetikleyen ilk 20 uzay nesnesinden yedisinin Çin menşeli olduğu sınıflandırıldı ve anılan nesnelerin toplamda 3.732 yörünge düzeltmesine neden olduğu kaydedildi.
Starlink, özellikle Shanghai Lanjian Hongqing Technology firmasına ait Honghu-2 uydusunu, manevra yapılmasını en sık tetikleyen nesne olarak işaret etti. Aralık 2023 tarihinde Zhuque-2 Y-3 roketiyle fırlatılan anılan uydunun, yaklaşık 460 km irtifada faaliyet gösterdiği biliniyor.
SCMP, ABD ve Çin merkezli fırlatma yarışının yoğunlaşmasıyla birlikte yörüngedeki uydu sayısının hızla arttığını, uzay enkazının varlığının ise çarpışma riskini yapısal olarak yükselttiğini vurguladı. Nitekim 9 Aralık tarihinde, Çin’deki Jiuquan Uydu Fırlatma Merkezi’nden Kinetica-1 olarak fırlatılan uydu oluşumlarından birinin, bir Starlink uydusuna 200 metre kadar yaklaştığı kaydedildi.
Yaşanan benzer vakaların gelecekte daha sık hale gelmesi bekleniyor. Yeniden kullanılabilir Falcon roketlerinden yararlanan SpaceX, ticari ve askeri uydu fırlatmalarını hızla artırarak geçen yıl Aralık ayı sonu itibarıyla 9.350’den fazla uyduyu işletiyordu. Ek olarak, Amazon kurucusu Jeff Bezos tarafından kurulan Blue Origin, ay başında bir iletişim ağı kurmak amacıyla alçak ve orta Dünya yörüngesine 5.400 uydu yerleştirme planını duyurdu.
Çin ise hükümet güdümlü Guowang projesi ve Şangay öncülüğündeki Qianfan projesiyle devasa bir uydu ağı inşasını hızlandırıyor. Guowang projesini yöneten devlete ait China Satellite Network Group, Aralık 2024’teki ilk fırlatmadan geçen yılın sonuna kadar yörüngeye 130’dan fazla uydu yerleştirdi ve toplamda 13.000 uyduya ulaşma hedefi koydu.
Ağustos 2024’teki ilk fırlatmanın ardından Qianfan projesi, geçen yıl Ekim ayı itibarıyla 108 uydunun konuşlandırıldığını teyit etti ve 2030 yılına kadar 15.000’den fazla uydu fırlatmayı amaçlıyor. SCMP, Çin devlet kurumları ve özel havacılık şirketleri tarafından geçen yıl sonunda Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’ne (ITU) sunulan belgelerin, gelecekte 200.000’den fazla internet uydusu fırlatma planına işaret ettiğini aktardı.
Bu bağlamda SpaceX, FCC’ye sunduğu belgelerde operatörler arasında tutarlı veri paylaşımı ve güvenilir iletişimin çarpışmaları önlemek için hayati olduğunu vurgularken, Çinli ve Rus operatörlerin bilgi paylaşımı konusunda genellikle isteksiz davrandığını da not etti.
Kaynak: https://biz.chosun.com/en/en-science/2026/01/23/T3ZVZGULMRE4ZACZBDALLN5DVI/
