Sürdürülebilirlik
24/3/2025
Çin’in Henan eyaletinde BYD, sanayi vizyonunun sınırlarını zorlayan devasa bir fabrika inşa ediyor. Zhengzhou’daki tesis, hâlihazırda birinci ila dördüncü fazlar arasında genişleyen yapısıyla 50 mil karelik (yaklaşık 129 km²) bir alana yayılacak şekilde büyüyor; bu da San Francisco’dan bile daha büyük. Tesis tamamlandığında, yılda 1 milyondan fazla elektrikli araç (EV) üretme kapasitesine sahip olacak. Havadan çekilen görüntüler, üretim merkezleri, yüksek katlı konutlar, futbol sahaları ve tenis kortlarıyla birlikte kendi içinde kapanık bir şehir oluşturduğunu ortaya koyuyor. Binlerce işçi, içerisinde yurtlar ve sosyal alanlar bulunan bu alanda yaşamaya başladı bile. Şu anda devam eden beşinci ila sekizinci fazlarla birlikte tesisin, Tesla’nın 4,5 mil karelik Nevada’daki Gigafactory’sini gölgede bırakması bekleniyor.
Zhengzhou kompleksi yalnızca ölçeğiyle değil, aynı zamanda toplumsal bir deney olarak da dikkat çekiyor. Tesis, şu anda 60.000’den fazla çalışana ev sahipliği yapıyor ve BYD, önümüzdeki aylarda küresel çapta 200.000 yeni çalışan daha işe almayı planlıyor. Fabrika bünyesindeki konutlar ve sosyal olanaklar, verimlilik ve çalışan bağlılığını artırmayı hedefliyor ama bazı eleştirmenler, talebin düşmesi hâlinde tesisin hayalet şehre dönüşme riski taşıdığını savunuyor. BYD Başkanı Wang Chuanfu, geçmişte kapasite yetersizliği nedeniyle yaşanan teslimat gecikmeleri yüzünden müşterilerden kamuoyuna açık şekilde özür dilemek zorunda kalmıştı. Zhengzhou fabrikasının 2023’te açılmasından bu yana 2024 yılında ulaşılan 4,25 milyon EV satışı, bazı şüpheleri ortadan kaldırdı.
Tüm başarılara rağmen, tesisin büyüklüğü çevresel etkiler ve kentsel yayılma konularında eleştiriler alıyor. Bazı internet yorumcuları tesisi “göz zevkini bozan bir yapı” olarak tanımlıyor ancak BYD’nin bu hamlesi, Çin’in EV pazarında lider olma yolundaki agresif stratejisinin bir yansıması. Tesisin ürettiği ilk araç olan Song Pro DM-i, yaklaşık 17.600 £ fiyat etiketiyle BYD’nin Tesla’ya karşı uygun fiyat avantajını da öne çıkarıyor. Uzmanlar, tesisin batarya üretiminden montaja kadar tüm aşamaları entegre şekilde gerçekleştirmesinin maliyetleri daha da azaltabileceğine ve BYD’nin liderliğini pekiştirebileceğine dikkat çekiyor.
Zhengzhou projesi, Çin’in sanayi stratejisinin bir örneğini sunuyor: ölçek, hız ve devlet desteğinin birleşimiyle rakiplerin önüne geçmek. Tesla otomasyona odaklanırken, BYD neredeyse bir milyon kişiyi istihdam ederek insan gücünü avantaja çeviriyor ama emek yoğun bu modelin, otomasyon çağında sürdürülebilir olup olmayacağı tartışmalı. Tesisin başarısı küresel tedarik zincirlerini yeniden şekillendirebilir; ancak aşırı kapasite ve pazar doygunluğu gibi riskler de beraberinde geliyor. Şimdilik BYD’nin Terafabrikası, Çin’in elektrikli araç vizyonunun bir simgesi olarak öne çıkıyor: cesaret, yenilikçilik ve dev ölçekli bir iddia.