Uzmanlara göre Çin, dünyanın en hızlı süper bilgisayarları listesinde ilk sırayı alarak ABD’yi geride bıraktı ancak bu sonuçlar, Pekin’in küresel YZ yarışındaki konumundan ziyade hesaplama sistemlerinde kendi kendine yeterlilik gösterme arzusunu ortaya koyuyor.
Çin’in Shenzhen kentindeki National Supercomputing Centre’da bulunan LineShine sistemi, yerli tasarım çipler kullanıyor. Yılda iki kez yayınlanan küresel süper bilgisayar sıralaması TOP500‘de ilk sırayı alan sistem, ülkenin son üç yıldaki ilk liste başarısı olarak öne çıkıyor.
Sıralama, ABD ve Çin arasında gelişmiş hesaplama alanındaki rekabetin kızıştığı bir dönemde geldi. ABD Başkanı Donald Trump pazartesi günü, ABD’yi kuantum hesaplama gibi gelişmekte olan bir alanda Çin’in önüne geçirmeyi amaçlayan bir kararname imzaladı.
TOP500’ün Haziran 2026 edisyonunda LineShine, önceki unvan sahibi El Capitan’ı tahtından indirdi. Lawrence Livermore National Laboratory’de bulunan El Capitan, ABD hükümeti tarafından nükleer silah stoğunu geliştirmek ve korumak amacıyla kullanılıyor.
Ancak Reuters’a konuşan teknoloji ve politika uzmanları, hesaplama sektöründe son yıllarda yaşanan değişimler ve listenin hazırlanma yöntemleri nedeniyle bu sonucun Çin’in YZ çalışmaları için dünyanın en hızlı bilgisayarına sahip olduğu anlamına gelmediğini belirtiyor. LineShine, YZ’ye daha benzer hesaplama çalışmalarını simüle etmek üzere tasarlanan bir benchmarkta dördüncü sırada yer aldı.
Performans Testleri
Süper bilgisayarlar, onlarca yıl boyunca atomların birbirleriyle nasıl etkileşime girdiğini simüle etmek gibi karmaşık bilimsel problemler üzerinde çalışmak adına birçok ayrı makineyi birbirine bağlıyordu ve çoğunlukla ulusal laboratuvarlar ile üniversitelerin tekelindeydi. Süper bilgisayar operatörlerinin TOP500 listesinde yer alabilmesi için bu tür çalışmaları taklit etmeyi amaçlayan bir dizi performans testini çalıştırması gerekiyor.
Son yıllarda Microsoft, Amazon.com ve Alphabet’e ait Google gibi bulut bilişim şirketleri, kendi devasa süper bilgisayarlarını inşa etti fakat bunları YZ çalışmalarına yönelik olarak yapılandırdı.
Söz konusu şirketlerin çoğu TOP500 listesinde yer almak için yarışmayı tercih etmiyor. YZ politikası araştırmacıları Konstantin Pilz, James Sanders, Robi Rahman ve Lennart Heim tarafından geçen yıl yapılan bir çalışma, SpaceX’e ait xAI şirketinin Colossus sisteminin halihazırda ABD hükümetinin El Capitan sisteminden muhtemelen daha güçlü olduğunu ortaya koydu
California Üniversitesi bünyesindeki Küresel Çatışma ve İşbirliği Enstitüsü’nde kıdemli uzmanı Jimmy Goodrich, “Büyük ölçekli bulut sağlayıcıları (hyperscalers) sistemlerini sunsaydı, bu ‘dünyanın en hızlısı’ ilk beşe bile giremezdi.” dedi.
Çip Tasarımı Çalışmaları
Uzmanlar, Çin’in listedeki bu zaferinin son yıllara kıyasla bir eksen değişikliğine işaret ettiğini ve ülkenin çip tasarımı çalışmalarının kabul görmesini istediğini gösterdiğini söylüyor.
Çin, TOP500 listesinde ilk kez 2010 yılında zirveye oturdu. Ardından; Trump’ın ilk dönemi ve sonrasında Başkan Joe Biden yönetiminde uygulanan, yıllarca süren çip ve hesaplama bağlantılı ihracat kontrolleri nedeniyle sistemlerini sunmayı bıraktığı 2023 yılına kadar ABD ve Japonya ile zirveyi karşılıklı olarak paylaştı.
Süper bilgisayarlara odaklanan bir şirket olan Intersect360 Research’ün CEO’su Addison Snell, “Bir numara olmasına şaşırmadım. Beni şaşırtan şey, bunu listeye sunmaları ve takdir edilmek istemeleri oldu.” dedi.
Sonuçlarla birlikte sunulan detaylara göre LineShine sistemi herhangi bir gelişmiş YZ çipi barındırmıyor; bunun nedeni muhtemelen bu çipleri üretmek için gereken araçların hala ABD ihracat kontrollerine tabi olması.
Goodrich, “Çin, detayları görmezden geleceğimizi umarak dünyayı ihracat kontrollerinin işe yaramadığına ikna etmeyi amaçlıyor.” dedi.
Kaynak: https://www.reuters.com/world/china/china-beats-us-with-worlds-fastest-supercomputer-race-not-geared-ai-work-2026-06-23/
