Rus arkeologlar, 1994 yılında bulunan mumyalanmış bir kadını yeniden inceledi ve kadının türünün ilk örneği olan bir çene ameliyatı geçirdiğini keşfetti. Bu bulgu, Demir Çağı Pazyryk kültürünün cerrahi alanında ne kadar gelişmiş olduğunu gözler önüne seriyor; zira aşırı yaşam koşulları bu müdahaleleri zorunlu kılıyordu.
Yaklaşık 2.500 yıl önce, 25-30 yaşlarındaki bir kadının, göçebe bir kültür olan Pazyryk toplumunda muhtemelen attan düşerek çenesinden ağır yaralandığı tahmin ediliyor. Novosibirsk Devlet Üniversitesi tarafından yapılan açıklamaya göre BT taramaları, çeneyi sabitlemek için elastik bir malzemenin kullanıldığına dair işaretler ortaya koydu.
Rusya Bilimler Akademisi Sibirya Şubesi bünyesinde görev yapan radyolog Dr. Andrey Letyagin şu ifadeleri kullanıyor: “Böyle bir cerrahi prosedürün kanıtlarını ilk kez keşfetmiş olmamız muhtemel.” Araştırmacılar hem yaralanmayı hem de karmaşık cerrahi müdahaleyi analiz ederek cerrahi tarihine dair büyüleyici bir kesit sunuyor; Pazyryk halkı (ve Mısırlılar), zorluklarla şekillenen üstün bir beceri sergiliyor.
Olağanüstü Bir Yaralanmaya Sahip Sıradan Bir Kadın
1994 yılında Russian Academy of Sciences (Rusya Bilimler Akademisi) arkeologları, çene yapısı çığır açan bu kadının cansız bedenine ulaştı. Ukok Plateau üzerindeki bir mezarlıkta, tahta bir yatakta ve perukla birlikte gömülen kadının mezarında değerli eşyaların bulunmaması, onun alt sosyo-ekonomik sınıfa ait olduğunu gösteriyor.
Başının sadece bir kısmı mumyalandığı için başlangıçta bu vaka gözden kaçtı ancak yeni bir ekip, kadın hakkında mümkün olduğunca çok şey öğrenmek istedi. Natalia Polosmak yaptığı açıklamada, kadından geriye sadece kafatasının kaldığını belirtiyor. Gizmodo tarafından paylaşılan bilgilere göre BT taramaları, kadının kulağa yakın olan sağ TMJ ekleminin tamamen tahrip olduğunu gösterince araştırmacılar büyük şaşkınlık yaşamış.
Yapılan açıklamalara göre Pazyryk halkı, hayatı tehdit eden sert koşullarda yaşadığı için cerrahi prosedürler hakkında teknik bilgiye sahip olmak zorundaydı. “Eğer cerrahi teknikler kullanmasalardı nasıl hayatta kalırlardı?” Araştırmacılar, bu insanların terzilik becerilerinin ellerini cerrahiye hazırladığını düşünse de şimdiye kadar yapabildikleri ameliyatlar hakkında çok az bilgi bulunuyordu.
Yaralanmanın şiddeti göz önüne alındığında, kadının konuşması veya yemek yemesi imkansız görünüyordu. Araştırmacılar, ameliyat olmasaydı kadının hayatını kaybedeceğini belirtiyor. Kafatasının sağ tarafında oluşacak kalıcı hasar veya çökme, kadının görünüşünü de tamamen bozabilirdi.
Kendi Üyelerine Değer Veren Bir Toplum
Anestezi icat edilmeden çok önce, kemik boyunca ince kanallar açıldığı ve bir bağ yapısıyla birleştirildiği saptandı. Muhtemelen iki aşamada gerçekleştirilen bu işlem sırasında kadının ağzını açık tutması gerekiyordu. Kemikteki deliklerin pürüzsüzce açıldığı ve sonrasında bu deliklerin etrafında kemik dokusunun yeniden büyüdüğü gözlemlendi.
At kılı veya hayvan tendonundan yapılan elastik bir malzeme, eklem yüzeylerini bir arada tutuyordu. Böylelikle kadın mucizevi bir şekilde çenesini hareket ettirebiliyordu fakat sağ tarafıyla çiğneme yapamıyordu. Bu durum sol tarafa aşırı baskı uyguladığı için dişlerinde ciddi hasar ve belirgin iltihaplanmalar oluştu.
Mezarı sıradan olsa ve toplumda yüksek bir statüsü bulunmasa da ameliyat, Pazyryk toplumunun hasta ve yaralılarına sosyal sınıf farkı gözetmeksizin özen gösterdiğini kanıtlıyor. Gizmodo, o dönemde değerli bir malzeme olan ahşap tabutun bu toplumda herkes için kullanıldığını aktarıyor.
Natalia Polosmak, kadının toplum için kişisel değerinin ne olduğunu bilmediklerini söylüyor fakat ekliyor: “Bu toplumda herkes sadece var olduğu için hayatta değer görüyor ve ölümden sonra onurlandırılıyordu.”
Kaynak: https://interestingengineering.com/culture/2500-years-ago-russian-woman-jaw-surgery
