İsrail ve ABD’nin cumartesi günü İran’a yönelik ortak saldırılarından sonra Tahran, Körfez genelinde ABD askeri üslerini hedef alan füze saldırılarıyla karşılık verdi. Birkaç saat içinde BAE Savunma Bakanlığı, hava savunma sistemlerinin gelen birkaç balistik füzeyi başarıyla engellediğini doğruladı.
Bakanlığa göre füzeler yere çarpmadan imha edildi ancak Abu Dhabi’ye düşen enkaz parçaları bir sivilin ölümüne yol açtı. Şehir, Birleşik Arap Emirlikleri ve ABD kuvvetlerine ev sahipliği yapan Al Dhafra Hava Üssü gibi stratejik askeri tesislere yakın bir konumda bulunuyor.
Bölge sakinleri için olay, gökyüzündeki uzak parlamalar ve boğuk patlamalar şeklinde gerçekleşti fakat bu kısa anların arkasında, hipersonik hızlarda hareket eden balistik füzeleri tespit etmek, izlemek ve yok etmek için tasarlanmış karmaşık bir radar, önleyici ve komuta sistemi ağı bulunuyor. O anlarda neler yaşandığını anlamak için BAE’nin kademeli füze savunma ağının nasıl çalıştığını bilmekte fayda var.
Balistik Füzeleri Durdurmak için Tasarlanan Sistem
BAE’nin füze kalkanı, yüksek irtifa savunması sağlayan THAAD ve daha düşük irtifa için kullanılan MIM-104 Patriot gibi çok sayıda katmandan oluşuyor. Lockheed Martin tarafından geliştirilen THAAD, balistik füzeleri hedeflerine doğru alçaldıkları son aşamada vurmak üzere tasarlandı.
Tehdidin yakınında patlayan geleneksel füzelerin aksine THAAD önleyicileri, gelen füzeleri doğrudan kinetik çarpışma yoluyla imha ediyor. Hit-to-kill olarak bilinen bu yöntemde önleyici, yüksek hızda füzeyle kafa kafaya çarpışıyor. BAE, 2015 yılında imzalanan milyarlarca dolarlık anlaşmanın ardından, Ocak 2022’de THAAD sistemini ABD dışında konuşlandıran ilk ülke oldu.
Kademeli Savunma Ağı
THAAD, BAE’nin geniş hava ve füze savunma mimarisinin yalnızca bir parçası. Ülke aynı zamanda uçakları ve balistik füzeleri daha düşük irtifalarda durduran MIM-104 Patriot sistemini de kullanıyor. Bu sistemler, operatörlere tehdit yere ulaşmadan önce birden fazla müdahale şansı tanıyan kademeli bir mimari oluşturuyor.
Tipik bir engelleme süreci saniyeler içinde şu adımlarla gerçekleşiyor:
- Tespit: Erken uyarı sensörleri ve radarlar füze fırlatılışını algılayarak hızı ve uçuş rotasını takibe alıyor.
- İzleme ve Komuta: Veriler komuta kontrol ağlarına iletiliyor. Burada füzenin yerleşim yerlerini veya kritik altyapıyı tehdit edip etmediği analiz edilerek müdahale noktası belirleniyor.
- Engelleme: THAAD gibi yüksek irtifa önleyicileri füzeyi atmosferin üst katmanlarında yok etmeye çalışıyor. Gerekirse Patriot gibi sistemler ikinci bir imha fırsatı sunuyor.
Süreç, fırlatmayı saniyeler içinde fark eden sensörlerle başlıyor. THAAD ile birlikte kullanılan en önemli radarlardan biri, küçük ve hızlı nesneleri uzun mesafelerden takip eden AN/TPY-2 adlı yüksek frekanslı X-bandı radarı. Bu radar, yüzlerce kilometre ötedeki nesneleri takip ederek verileri gerçek zamanlı olarak komuta merkezlerine aktarıyor. Tespit yapıldıktan sonra savunma sistemleri füzenin yörüngesini hesaplıyor ve önleyiciler füze ile tam o noktada buluşacak şekilde fırlatılıyor.
Balistik Füzeleri Durdurmak Neden Bu Kadar Zor?
Balistik füzeler aşırı hızlı hareket ediyor. Bazıları saatte 20.000 kilometreden fazla hıza ulaşabiliyor ki bu, tüm BAE’yi birkaç dakikada geçebilecek bir sürat demek. Söz konusu hızlar nedeniyle savunma sistemlerinin füzeyi tespit edip imha etmek için yalnızca birkaç dakikası bulunuyor.
Körfez’deki füze savunma sistemlerinin yaygınlaşması, büyük ölçüde bölgedeki füze cephaneliklerinin hızla gelişmesinden kaynaklanıyor. İran, Orta Doğu’daki en büyük stoklardan birine sahip kabul ediliyor. Körfez ülkeleri, on yılı aşkın süredir bu ağlara yatırım yapıyor.
Füze başarıyla imha edilse bile tehlike tamamen ortadan kalkmıyor. Yüksek irtifada parçalanan füzelerin enkazı yere düşerek zarar verebiliyor. Cumartesi günü yaşanan olay söz konusu riski gözler önüne serdi; füzeler durdurulmasına rağmen düşen parçalar bir sivilin hayatına mal oldu.
Kaynak: https://www.wired.com/story/uae-missile-intercept-system-iran/
