Rusya, Ay programını ve ortak Rus-Çin araştırma istasyonunu beslemek amacıyla önümüzdeki on yıl içinde Ay’a nükleer güç santrali yerleştirmeyi hedefliyor.
Sovyet kozmonot Yuri Gagarin’in 1961 yılında uzaya çıkan ilk insan olmasından itibaren ülke, uzay araştırmalarında kendisini lider güçlerden biri olarak konumlandırdı ancak son on yıllarda Amerika Birleşik Devletleri ve hızla yükselen Çin’in gerisinde kaldı.
Rusya’nın iddialı hedefleri, Ağustos 2023 tarihinde insansız Luna-25 görevinin Ay yüzeyine çarpmasıyla ciddi bir darbe aldı. Aynı dönemde Elon Musk, bir dönem Rusya’nın uzmanlık alanı sayılan uzay aracı fırlatma teknolojilerinde köklü bir dönüşüm yarattı.
Ay Yüzeyinde Bir Nükleer Reaktör mü Olacak?
Rusya’nın devlet uzay kurumu Roscosmos, 2036 yılına kadar Ay’da bir güç santrali inşa etmeyi planladığını ve Lavochkin Association ile sözleşme imzaladığını açıkladı. Kurum tesisin nükleer olacağını açıkça ifade etmese de projede Rosatom ile ülkenin önde gelen nükleer araştırma merkezi Kurchatov Institute yer alıyor.
Santralin, keşif araçlarını, bir gözlemevini ve ortak Rus-Çin International Lunar Research Station altyapısını beslemesi amaçlanıyor. Roscosmos açıklamasında, “Proje, kalıcı olarak işleyen bilimsel bir Ay istasyonunun kurulması ve tek seferlik görevlerden uzun vadeli bir Ay keşif programına geçiş yolunda önemli bir adımdır.” sözlerine yer verdi.
Roscosmos Başkanı Dmitry Bakanov, Haziran ayında yaptığı değerlendirmede kuruluşun hedefleri arasında Ay’a nükleer güç santrali yerleştirmek ve Dünya’nın “kardeş” gezegeni olarak anılan Venüs’ü keşfetmek olduğunu belirtti.
Dünya’dan 384.400 kilometre uzaklıktaki Ay, gezegenimizin eksen yalpalamasını azaltarak iklim istikrarına katkı sağlıyor ve okyanuslardaki gelgitlerin oluşmasına neden oluyor.
ABD de Ay’da Bir Reaktör Planlıyor
Ay’da nükleer enerji planları yalnızca Rusya ile sınırlı değil. NASA, Ağustos ayında 2030 mali yılının ilk çeyreğine kadar Ay’a nükleer reaktör yerleştirme niyetini duyurdu. Sean Duffy, plana dair açıklamasında “Ay’a gitmek için bir yarıştayız, Çin ile bir Ay yarışındayız. Ay’da bir üs kurmak için enerjiye ihtiyaç var.” ifadelerini kullandı.
Sean Duffy, ABD’nin mevcut durumda Ay yarışında geride olduğunu da dile getirdi. Enerjinin, Ay’da kalıcı yaşamın sürdürülmesi ve oradan Mars’a yapılacak yolculuklar açısından hayati öneme sahip olduğunu vurguladı.
Uluslararası anlaşmalar uzaya nükleer silah yerleştirilmesini yasaklasa da belirli koşullar altında nükleer enerji kaynaklarının uzaya gönderilmesine izin veriliyor.
Bazı uzay analistleri Ay yüzeyinde bir “altına hücum” sürecinin başlayabileceğini öngörüyor. NASA, Ay’da Dünya’da nadir bulunan bir helyum izotopu olan Helyum-3’ten yaklaşık bir milyon ton bulunduğunu tahmin ediyor.
Boeing tarafından yürütülen araştırmalara göre ise akıllı telefonlardan bilgisayarlara ve ileri teknolojilere kadar pek çok alanda kullanılan skandiyum, itriyum ve 15 lantanit elementi de Ay’da mevcut.
Kaynak: https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/russia-plans-nuclear-power-plant-moon-within-decade-2025-12-24/
