NASA’nın SPHEREx gözlemevi, Dünya üzerinden görülebilen tüm gökyüzünün ilk haritasını tamamladı ve ortaya çıkan sonuç tek kelimeyle hayranlık uyandırıcı. Gezegenimizin çevresinden çekilen görüntülerle oluşturulan bu çalışma, sadece estetik bir güzellik sunmakla kalmıyor; evrenin en derin sırlarına ışık tutacak verileri de beraberinde getiriyor.
Mart ayında fırlatılan SPHEREx tarafından toplanan harita ve beraberindeki veriler, gökbilimcilerin evrene dair en büyük sorularından bazılarını yanıtlamasına kapı aralayacak. Merak edilen konular arasında Big Bang’den sonraki saniyenin trilyonda birinin trilyonda birinin milyarda biri kadar kısa bir anda neler yaşandığı ve yaşananların evrendeki yüz milyonlarca galaksinin üç boyutlu dağılımını nasıl şekillendirdiği yer alıyor.
Bilim insanları ayrıca SPHEREx verilerini, kozmosun 13,8 milyar yıllık geçmişinde galaksilerin nasıl bir evrim geçirdiğini araştırmak için de kullanacak. Yapılacak çalışmalar, yaşamın oluşması için gereken kritik elementlerin evren geneline nasıl dağıldığını belirlemeyi de içeriyor.
NASA Headquarters bünyesindeki Astrophysics Division Direktörü Shawn Domagal-Goldman, yaptığı açıklamada, “SPHEREx’in sadece altı ay içinde ne kadar çok bilgi topladığı inanılmaz; söz konusu bilgiler, evrenimizi daha iyi anlamak için diğer görevlerimizin verileriyle birlikte kullanıldığında özellikle değerli olacak. Esas itibarıyla, her biri farklı bir dalga boyunda olan ve gördüğü nesneler hakkında benzersiz bilgiler içeren 102 yeni gökyüzü haritasına sahibiz.” dedi.
Domagal-Goldman sözlerini şöyle sürdürdü: “Sanırım her gökbilimci burada değerli bir şeyler bulacak çünkü NASA görevleri, evrenin nasıl başladığına ve sonunda bizim için bir yuva oluşturacak şekilde nasıl değiştiğine dair temel soruları dünyanın yanıtlamasını sağlıyor.”
Tam adı “Spectro-Photometer for the History of the Universe, Epoch of Reionization, and Ices Explorer” olan SPHEREx, Kuzey Kutbu’ndan Güney Kutbu’na kadar günde yaklaşık 15 tur atarak Dünya yörüngesinde dönüyor.
Yolculuğu sırasında konik yapıdaki uzay aracı, her bir yörünge turu boyunca 3.600 görüntü yakalarken Dünya’nın güneş etrafındaki hareketi, gözlemevinin görüş alanını sürekli olarak değiştiriyor.
Operasyonlarına Mayıs ayında başlayan SPHEREx’in gezegenimizin üzerindeki tüm gökyüzünü kapsayan ilk haritasını bitirmesi Aralık ayını buldu. İki yıl sürecek olan ana görevi boyunca uzay aracının üç tam gökyüzü taraması daha gerçekleştirmesi bekleniyor.
Elde edilecek yeni veriler, mevcut harita ile birleştirilerek Dünya üzerindeki gökyüzünün çok daha detaylı bir tablosu ortaya çıkarılacak.
JPL Direktörü Dave Gallagher, projenin önemini vurguladı: “SPHEREx, büyük bilimsel sonuçlar sunan orta ölçekli bir astrofizik görevidir. Cesur fikirleri nasıl gerçeğe dönüştürdüğümüzün ve bunu yaparken keşif için ne kadar muazzam bir potansiyelin kilidini açtığımızın olağanüstü bir örneğidir.”
Kaynak: https://www.space.com/astronomy/galaxies/nasas-spherex-telescope-completes-its-1st-cosmic-map-of-the-entire-sky-and-its-stunning
