Artemis 2 uzay aracında ufak bir tuvalet problemi baş gösterdi. Dört astronotu taşıyan aracın fırlatılmasından saatler sonra, Orion kapsülündeki uzay tuvaletinde arıza rapor edildi.
Görev uzmanı Christina Koch, NASA tarafından “Universal Waste Management System” (Evrensel Atık Yönetim Sistemi) olarak adlandırılan sistemin idrar toplama ünitesinde sorun fark etti. NASA sözcüsü Gary Jordan, canlı yayın sırasında tuvalet fanının sıkıştığını bildirdi. Yer ekipleri, fan alanına erişip orayı temizlemek ve tuvaleti tekrar işlevsel hale getirmek adına talimatlar hazırladı.
Uçuş operasyonları direktörü Norm Knight, arızanın arızanın tuvalet kontrol sistemindeki bir sorunla bağlantılı olduğunu belirtti. Astronotlar katı atık toplama ünitesini kullanabiliyordu ancak idrar toplama sistemi devre dışıydı. Mühendisler tam kapasite hizmet için çalışmalarını sürdürürken, astronotlar geçici süreçte idrar için yedek atık yönetimi kapasitesini kullanmaya yönlendirildi.
Koch, Mission Control ekiplerinin yönlendirmesiyle bir dizi onarım adımını uyguladı. Denemelerin ardından Koch, yapılan kontrollerin başarılı olduğunu bildirdi. Ardından Capcom Amy Dill, “Tuvaletin kullanıma hazır olduğunu bildirmekten mutluluk duyuyoruz. Sıvı eklemeden önce sistemin çalışma hızına ulaşmasını beklemenizi öneriyoruz.” yanıtını verdi.
Sorun çözülene kadar en az bir mürettebat üyesinin yedek sistem kullandığı anlaşılıyor. Koch, bir CCU (Collapsible Contingency Urinal) cihazının dolduğunu ve uzaya boşaltılması gerektiğini bildirdi. Görev kontrol, bunun için uygun zamanlamaya ilişkin talimat verdi.
Yaşanan gelişme, Artemis 2 astronotları için pek çok açıdan rahatlatıcı oldu. Apollo astronotları 1960 ve 70’lerde söz konusu lükse sahip değildi. Atıklarını plastik torbalarda saklıyor veya idrarlarını doğrudan uzaya bırakıyorlardı.
Orion üzerindeki tuvalet, Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki sistemin daha kompakt bir versiyonu. Aracın zeminine yerleştirilen yapı, astronotlara mahremiyet alanı sağlıyor. Orion, Apollo kapsüllerinden daha geniş olsa da iç hacmi hala dar ve iki SUV aracın iç hacmine yakın büyüklükte.
Görev uzmanı Jeremy Hansen, sistemi “görev boyunca bir anlığına yalnız hissedebilecekleri tek yer” olarak tanımlıyor.
Teknik olarak “hijyen bölmesi” olarak bilinen alan, Lockheed Martin verilerine göre bir yolcu uçağındaki tuvalet kadar yer kaplıyor. NASA’nın 2022 yılındaki mürettebatsız Artemis 1 test uçuşunda yer almayan sistem, gereklilik durumunda Apollo dönemindeki torbalar gibi yedeklere sahip.
Sistem, astronotların yerinde kalması için ayak sabitleyiciler barındırıyor ve katı atığı vücuttan uzaklaştırmak için hava akışını kullanıyor. İdrar için her astronotun kendine özel hunisi bulunuyor. Lockheed Martin direktörü Blaine Brown, sistemi “Kesinlikle gemideki en önemli bileşenlerden biri. Kimisi lüks dese de kimisi ihtiyaç olarak görüyor.” şeklinde nitelendiriyor.
Artemis 2, 10 günlük tarihi bir Ay turu görevi ve Orion uzay aracının ilk mürettebatlı uçuşu sayılıyor. Programın hedefi 2028 yılına kadar Ay’a iniş yapmak ve 2032’de kalıcı bir Ay üssü kurmak.
Kaynak: https://www.space.com/space-exploration/artemis/theres-a-bit-of-toilet-trouble-on-nasas-artemis-2-mission-to-the-moon
